Знаковниот јазик не е превод на говорот — тој е самостоен јазик со сопствена граматика

Денес, на 23 септември, светот го одбележува Меѓународниот ден на знаковните јазици, датум прогласен од Обединетите нации со резолуција усвоена на 19 декември 2017 година. Според проценките на Светската федерација на глуви лица, повеќе од 70 милиони луѓе во светот припаѓаат на заедници кои секојдневно комуницираат со знаковен јазик, користејќи повеќе од 300 различни знаковни јазици. Меѓу нив се и неколку илјади луѓе во Македонија — според податоците, со знаковен јазик кај нас комуницираат околу 7.000 луѓе.

Обединетите нации официјално го прогласија 23 септември за Меѓународен ден на знаковните јазици кон крајот на 2017 година, а првпат беше одбележан во 2018 година. Чинот симболично го затвори американскиот модел и активист Најл ди Марко, самиот глув од раѓање. Датумот не е случајно избран: истиот ден, во 1951 година во Рим, е основана Светската федерација на глуви лица, организацијата која денес работи директно со Обединетите нации на заштита на правата на глувите луѓе.

Денот е дел од Меѓународната недела на глувите, која оваа година трае од 21 до 27 септември и постои уште од 1958 година — односно дури 60 години подолго од самиот Ден на знаковните јазици.

Едно од најголемите недоразбирања за знаковните јазици е дека тие се едноставен превод на говорниот јазик, изведен збор по збор преку рацете. Всушност, тие се целосно самостојни, природни јазици, со сопствена граматика и структура, потполно различна од онаа на говорниот јазик со кој историски се поврзани. Токму затоа не постои еден универзален „светски“ знаковен јазик: американскиот знаковен јазик и британскиот, на пример, иако двете земји зборуваат ист говорен јазик, се речиси целосно неразбирливи еден за друг.

Постои и таканаречен меѓународен знак, поедноставена форма што глувите луѓе ја користат на меѓународни собири и при патувања, но таа е повеќе практичен пиџин отколку целосен јазик со богат речник. Токму оваа разлика меѓу говорниот и знаковниот јазик е во срцето на денешното одбележување — потсетник дека знаковните јазици не се помошно средство, туку целосни јазици со свој идентитет, историја и култура.