Жените во земјава работат неплатено два и пол часа повеќе од мажите секој ден

Жените во Македонија поминуваат речиси трипати повеќе време од мажите во неплатена домашна работа и грижа за членовите на семејството, покажуваат податоците на UN Women. Според тие бројки, жените за овие обврски издвојуваат во просек околу три часа и 42 минути дневно, додека мажите само еден час и 18 минути. Разликата меѓу нив изнесува два часа и 24 минути во корист на мажите, односно толку повеќе време жените посветуваат на работа што никој не им ја плаќа.

Податоците објавени во базата на UN Women покажуваат дека жените издвојуваат 15,42 отсто од своето вкупно дневно време за неплатена грижа и домашна работа, додека кај мажите тој удел изнесува 5,42 отсто. Разликата е десет процентни поени од 24-часовниот ден, што токму и се преведува во два часа и 24 минути повеќе неплатена работа на дневна основа.

Под неплатена работа се подразбираат активности како готвење, чистење, перење, како и грижа за деца, за повозрасни и за болни членови на семејството. Овие часови не се дел од платеното работно време, но имаат директни последици врз можностите за вработување, професионално напредување и остварување приходи, што значи дека товарот што го носат жените во домот има и своја економска цена што не се гледа во платата.

Новата студија „Трансформација на системот за грижа во Северна Македонија“, објавена во мај 2026 година од UN Women, покажува дека голем дел од грижата за децата, старите лица и лицата со попреченост продолжува да се обезбедува во рамките на семејствата. Причините за тоа не се само традиционалната поделба на обврските меѓу мажите и жените, туку и недостигот од достапни градинки, дневни центри, домашна нега и други социјални услуги.

Истражувањето посочува дека во одредени општини воопшто нема градинки, додека во други услугите се концентрирани во урбаните центри, што дополнително го засилува притисокот врз семејствата, а пред сè врз жените, да ги покријат тие обврски сами.

Она што посебно загрижува е старосната структура на податоците. Бројките за распределбата на неплатената работа се засноваат на истражување од 2014/2015 година, додека земјата и понатаму нема понови јавно објавени сеопфатни резултати што прецизно покажуваат како денес се распределуваат домашните обврски. Тоа значи дека сликата за секојдневниот товар на жените во Македонија се темели на податоци стари повеќе од една деценија.

Разликата од два часа и 24 минути дневно не е само статистичка бројка. Таа покажува дека жените во земјава, покрај платената работа, носат и значително поголем дел од невидливиот товар на домот и грижата, што ги ограничува нивните можности за вработување, за напредување во кариерата и за остварување на сопствени приходи, а со тоа влијае и врз нивната економска независност.