Жените го кршат стереотипот: од чекан до водоводни клешти, сè повеќе Македонки и Британки фаќаат алат в раце — 29.9.2026

Содржината за „направи сам“ (DIY) доживеа вистинска експлозија на социјалните мрежи во последната деценија. Од кратки видеа за поправање пукнатини на ѕидови до сложени туторијали за изработка на мебел од нула, интернетот е преплавен со демонстрации за уредување на домот. Она што некогаш се сметаше за машка област, денес сè повеќе го освојуваат жени-инфлуенсерки кои инспирираат нова генерација да ги преземе работите во свои раце. Паралелно со тоа, расте побарувачката за женски професионалки, а дел од жените менуваат кариера и се насочуваат кон занаети што ги сметаат за поотпорни на влијанието на вештачката интелигенција од нивните канцелариски работи.

Џасмин Гарни, инфлуенсерка за „направи сам“ која е во осми месец од бременоста, на Инстаграм документирала импресивна и исцрпувачка листа задачи. Таа урнала преградни ѕидови, заменила подови, подигнала ограда, изолирала и обложила таван, изградила надворешна работилница, изработила мебел по мерка, преместила штекери, му направила прв кревет на синот и почнала да му гради куќарка на дрво. Поранешната маркетинг-работничка сега брза да заврши вграден плакар пред да пристигне бебето.

„Сакам да им докажувам дека грешат на луѓето“, вели Џасмин, 33-годишна жена од Бедфордшир, која раскажува дека била мета на навреди од луѓе што ја доведувале во прашање нејзината техника, но тоа само дополнително ја мотивира. „Им покажувам и ги охрабрувам другите жени да го прават тоа. Покажав како работам додека сум бремена, го носев првороденото бебе врзано на мене додека работев. Само покажувам дека сме способни, дека нè интересираат вакви работи и дека ни е доста чекање по шест месеци мажот да го фати алатот и да го заврши тоа“, изјави таа.

Според извештајот на B&Q од 2024 година, жените од генерацијата Z „предводат во предизвикувањето на родовите стереотипи за „направи сам““. Околу три четвртини од анкетираните жени од оваа генерација изјавиле дека уживаат во ваквите активности, наспроти 60 отсто од сите анкетирани жени. Вкупно 82 отсто од нив рекле дека гледањето жени како изведуваат посложени домашни работи на социјалните мрежи ги инспирирало да сторат повеќе сами, наспроти 60 отсто од жените воопшто.

Блис Канин, 28-годишна жена од јужен Лондон, го напуштила универзитетскиот курс по антропологија во 2020 година за да се обучува за водоводџика. Вели дека обидувањето на занаетот „од каприц“ е најдоброто нешто што го направила и дека го сака слободата и флексибилноста на водење сопствен бизнис. Иако наишла на сомнеж кај некои клиенти кога ќе се појави на врата, еднаш дури била помешана со рецепционерка, вели дека штом ќе почнат работите и покаже самодоверба и знаење, сè е во ред. Според неа, експлозијата на содржини на интернет „дефинитивно помогнала“ за пошироките ставови кон жените што се занимаваат со „направи сам“ или со занает.

Ана Мојнихан ја основала платформата TaskHer, која ги поврзува женските занаетчијки со клиенти, откако се чувствувала фрустрирана кога мајсторите што ги ангажирала за реновирање се обраќале кон нејзиниот сопруг наместо кон неа. Пред пет години, вели таа, не можела да најде ниту една стоковна фотографија на женски занаетчијки за маркетинг. Дури и зборот „tradeswoman“ автоматски се поправал во „tradesman“. „Тоа се тие мали работи поради кои, на крајот, не се чувствувате добредојдени во таа средина. Веќе е доволно тешко да станеш жена-занаетчијка во индустрија каде што сте масовно недоволно застапени“, вели Ана. Според неа, бројот на прашања на платформата годинава е повеќе од двојно зголемен во споредба со 2025 година, а бројот на жени-занаетчијки што се пријавуваат е речиси четирикратно поголем.