Западен Балкан бележи економски раст, но извозот останува слаба точка на конкурентноста

Економиите на Западен Балкан продолжуваат да растат, но тој раст сè уште не се претвора во доволно конкурентен извоз, што е еден од клучните структурни проблеми што го забавуваат развојот на Македонија и на регионот. Според анализата на економските движења во регионот, земјите од Западен Балкан имаат солидни стапки на раст, но нивниот извозен потенцијал останува ограничен, а домашните компании тешко се пробиваат на странските пазари.

Проблемот не е само во обемот на извозот, туку и во неговата структура. Регионот во голема мера извезува производи со ниска додадена вредност и суровини, додека високотехнолошките и услужните сектори, кои носат поголема заработка, сè уште се недоволно развиени. Тоа значи дека и покрај економскиот раст, приходите од извоз не го достигнуваат нивото што го имаат поразвиените европски економии.

Македонија се соочува со истите предизвици како и остатокот од регионот. Домашните извозници се соочуваат со ограничен пристап до финансирање, слаба инфраструктура и административни пречки, што ја намалува нивната конкурентност на меѓународните пазари. Малите и средните претпријатија, кои сочинуваат голем дел од економијата, најтешко се справуваат со овие услови.

Економските аналитичари посочуваат дека без поголеми инвестиции во иновации, технологија и обука на работната сила, регионот ризикува да остане заробен во модел на раст што се потпира на потрошувачка и на странски инвестиции со ниска додадена вредност, наместо на сопствен конкурентен извоз. Таквиот модел е ранлив на надворешни шокови и не создава доволно квалитетни работни места.

За да се надмине овој јаз, потребни се координирани напори меѓу владите, бизнис секторот и финансиските институции. Тоа вклучува поедноставување на процедурите за извоз, подобрување на пристапот до капитал за извозно ориентираните компании и вложување во вештини што одговараат на потребите на современите пазари. Без такви чекори, економскиот раст на Западен Балкан ќе остане недоволно искористен потенцијал.