Заклучени врати одвнатре: дали безбедносната политика на авиокомпаниите е доволна по нападот во летало на flydubai?
FinPortal.mk · 1.10.2026 г.
Безбедносната политика на кокпитот во патничките авиони повторно се најде под лупа откако патници и еден ранет пилот заедно го спречиле леталото на flydubai, FZ 1073, да се урне. Во авионот, кој летал од Дубаи кон Тел Авив, имало повеќе од 170 патници, претежно Израелци. Делови од јавноста зборуваа за спречување на „израелски 9/11“, додека мотивот зад нападот со нож сè уште е непознат и истрагата е во тек. Според изворот, копилотот со оманско државјанство го нападнал капетанот Смит Маччар, кој и покрај раните успеал да му се спротивстави. Клучно за исходот било тоа што капетанот обезбедил помош од кабината, овозможувајќи вратите да бидат пробиени. Ова го отвора прашањето каде всушност лежи најголемата опасност — надвор од кокпитот или внатре во него. Меѓународниот експерт за авијациска безбедност Филип Баум тврди дека индустријата загубила повеќе животи на патнички авиони поради самоубиства помогнати со авион, отколку поради тероризам, од нападите во САД пред четврт век. Според него, во повеќето од тие случаи проблемот бил токму во тоа што била создадена „тврдина“ во која добрите луѓе надвор од пилотската кабина не можеле да влезат за да го неутрализираат пилотот внатре. По нападите во САД, патничките авиони добија врати што се заклучуваат одвнатре, при што пилотот практично го држи клучот. Екипажот има безбедносни кодови за итни случаи, но пилотот вообичаено може да го надмине обидот за влез — систем осмислен токму со киднапери на ум. Овој пристап, сепак, не е едногласно прифатен меѓу експертите. Како најнеспорен пример за опасноста се наведува падот на летот 4U9525 на GermanWings во 2015 година, кога самоубиствен копилот намерно го урнал авионот во Алпите и убил 150 луѓе, откако капетанот останал заклучен надвор. Пред тоа, во 2013 година, истражителите оцениле дека и падот на авион на Mozambique Airlines, со 33 загинати, бил самоубиство на пилот, при што копилотот очигледно бил заклучен надвор. Прашања за намерата на пилотот остануваат и кај големи несреќи чии при