Забрана на социјалните мрежи за младите: што велат експертите за можните решенија

Дали Македонија треба целосно да ги забрани социјалните мрежи за малолетниците или само делумно да го ограничи пристапот — ова прашање повторно се актуелизира додека повеќе земји во светот, вклучително и во Европската унија, преземаат ригорозни мерки за заштита на децата во дигиталниот простор. Според анализата на психологот Ана Маркоска, основач на асоцијацијата ЗЕНИТ, во Македонија засега не се планира целосна забрана за пристап до одредени социјални мрежи, но истовремено постои недостиг на сеопфатна дебата за системски решенија и превентивни мерки.

Темата во земјава, како што е наведено, најчесто се активира реактивно — секогаш кога ќе излезе ново видео со насилство меѓу ученици или кога ќе се појави вест од Билтенот на МВР за опасно поведение на малолетни лица, меѓу кои ризични вирални трендови или групни напади врз поединци. Наместо системски пристап, расправата се сведува на политичка дебата, а помалку се слушаат младите и експертите за тоа кои чекори навистина треба да се преземат.

Ана Маркоска, основач на асоцијацијата ЗЕНИТ посветена на унапредување на менталното здравје, промоција на психолошката и дигиталната писменост и превенција на бихевиоралните проблеми кај децата и младите, во својата работа активно се залага за системска превенција, едукација на младите, родителите и стручниот кадар, како и за подобрување на безбедноста на децата во дигиталниот простор.

Според неа, во Европа постои широк консензус дека заштитата на децата на интернет е врвен политички приоритет, но перцепциите и ставовите за тоа како да се постигне оваа цел се значително поделени. Додека целосните забрани сè почесто се сметаат за недоволни, самите млади во Европа имаат различни мислења — дел поддржуваат ограничувања според возраста за поголема безбедност.

Во светот повеќе земји воведоа делумна забрана и ограничување на пристапот до социјалните мрежи за одредени возрасни категории на млади луѓе, а некои земји и целосно ги забранија социјалните мрежи за малолетни корисници или за лица до 16 години. Овие искуства, заедно со ставовите на младите и експертите, се клучни за да се процени дали целосната забрана е вистинското решение или пак може да предизвика контра-ефекти.

Анализата на Маркоска ја отвора дилемата меѓу целосната забрана за заштита на малолетниците од штетните влијанија на социјалните мрежи и делумното ограничување на пристапот, при што се нагласува потребата од сеопфатна дебата за системски решенија и превентивни мерки наместо реактивно активирање на темата по секој нов инцидент.