Вториот пензиски столб достигна 3,5 милијарди евра, МАПАС уверува дека нема место за паника
Нето-средствата во трите задолжителни пензиски фондови во Македонија достигнаа 215,1 милијарда денари, што според актуелниот курс се еднакви на околу 3,5 милијарди евра. Овој раст на заштедите во вториот пензиски столб доаѓа во период кога претставници на власта сè погласно предупредуваат на проблемите со одржливоста на пензискиот систем и најавуваат можни реформи, поради што кај дел од граѓаните се појавија сомнежи и стравувања за иднината на нивните индивидуални сметки. Од здружението МАПАС, кое ги претставува друштвата за управување со задолжителните пензиски фондови, смируваат дека нема основа за паника и дека парите на членовите се законски заштитени.
Според податоците, на крајот на септември во вториот пензиски столб биле регистрирани 642.652 членови. Најголем дел од средствата, односно околу 103,2 милијарди денари, се наоѓаат во фондот управуван од КБ Прв. По него следи Сава, кое управува со 91,2 милијарди денари, додека Триглав располага со околу 20,8 милијарди денари. Податоците на МАПАС покажуваат дека средствата во вториот столб продолжуваат да растат, а само во текот на септември нивната вредност се зголемила за 1,3 отсто. Овој континуиран раст е показател дека системот функционира и дека граѓаните редовно уплаќаат придонеси на своите индивидуални сметки, кои потоа се инвестираат на финансиските пазари.
Информацијата за растот на заштедите доаѓа во чувствителен момент, бидејќи претставници на власта во изминатиот период сè погласно предупредуваат на проблемите во пензискиот систем. Владата побара анализи од Меѓународниот монетарен фонд и од Светска банка за одржливоста и на првиот и на вториот столб. Најголемиот проблем, сепак, е концентриран во првиот столб, односно во Фондот за пензиско и инвалидско осигурување – ПИОМ. Ревизијата покажа дека повеќе од една третина од приходите на Фондот се обезбедуваат директно од државниот буџет, бидејќи собраните придонеси не се доволни за покривање на пензиите на сегашните пензионери.
Токму поради ваквата состојба во ПИОМ се отвори и прашањето дали проблемите од првиот столб можат да се прелеат врз вториот столб и да ги загрозат заштедите на граѓаните. Од МАПАС велат дека нема основа граѓаните да стравуваат за парите на своите индивидуални сметки. Како што нагласуваат, средствата во вториот столб претставуваат лична сопственост на членовите, тие се законски одвоени од имотот на пензиските друштва, од ПИОМ и од државниот буџет, и се инвестираат под посебни правила и под посебен надзор. Тоа значи дека евентуалните финансиски тешкотии во првиот столб не можат директно да се пренесат на индивидуалните сметки на членовите во вториот столб, бидејќи станува збор за два одвоени система со различен правен третман.
Оттаму нагласуваат дека токму вториот столб бил воведен со цел да го намали ризикот што произлегува од стареењето на населението и од намалувањето на бројот на вработени во однос на бројот на пензионерите. Со оглед на демографските трендови, притисокот врз првиот столб ќе продолжи да расте, па токму затоа индивидуалните заштеди во вториот столб се сметаат за важен инструмент за обезбедување на дополнителен приход во старост. Сепак, од МАПАС признаваат дека тоа не значи дека вториот столб е целосно без ризици. Вредноста на инвестициите може да се менува во зависност од движењата на финансиските пазари, а висината на идната пензија зависи и од други фактори, меѓу кои и од времетраењето на уплатата на придонесите.
И покрај ваквите уверувања, дебатата за иднината на пензискиот систем во Македонија продолжува. Анализите на ММФ и на Светска банка треба да покажат како системот може да се направи одржлив на долг рок, при што ќе се води сметка и за сигурноста на заштедите на граѓаните во вториот столб. Засега, податоците покажуваат стабилен раст на средствата и зголемен број на членови, што според МАПАС е показател дека довербата во системот не е нарушена. Останува да се види какви мерки ќе предложи Владата по добивањето на анализите и дали тие ќе влијаат врз начинот на кој функционираат двата столба во иднина.