ВРЕДИ и ЗНАМ во отворен судир околу јазикот на правосудниот испит

Коалициските партнери ВРЕДИ и ЗНАМ отворија јавна пресметка околу прашањето на кој јазик ќе се полага правосудниот испит, откако Владата денес одлучи да побара итно мислење од Венецијанската комисија. Двете партии разменија остри пораки, при што едната страна зборува за историски успех, а другата предупредува дека никаква конечна одлука сè уште не е донесена.

Копретседателите на ВРЕДИ, Изет Меџити и Билал Касами, преку јавни објави го поздравија развојот на настаните како исполнување на ветување и го опишаа како „историски ден за албанските студенти“. Сепак, официјалното соопштение на Министерството за правда зборува за прибавување експертска оцена на предложениот модел, а не за усвоен закон што веќе го менува полагањето на испитот.

ЗНАМ реагираше на ваквата комуникација и го оцени како несоодветно создавањето политичка еуфорија и прогласувањето историски победи во оваа фаза. Од партијата порачаа дека „усвојувањето на информација за потребата од стручно мислење не значи дека е донесена конечна одлука“. Според ЗНАМ, прашањето за употребата на јазиците во правосудството е премногу сериозно за дневнополитички маркетинг, поради што партијата инсистира прво да се разгледаат правните аспекти и да се добијат стручните мислења, а потоа да се одлучува за понатамошните чекори.

Последната размена на остри зборови доаѓа по отворената закана на Максим Димитриевски дека ЗНАМ може да ја напушти Владата. Во интервју за Сител на 6 ноември тој изјави дека партијата нема да прифати правосудниот испит да се полага на друг јазик освен македонскиот. Димитриевски најави и дека ќе побара лидерска средба на коалициските партнери за да ги дефинираат своите црвени линии.

Меџити му возврати со порака дека, ако му пречи албанскиот јазик, Димитриевски треба да ја напушти и градоначалничката функција во Куманово. Според Меџити, Куманово е двојазична средина и доколку на Димитриевски му пречи албанскиот јазик, тогаш треба да се повлече од функцијата градоначалник.

Судирот покажува колку е чувствително прашањето за употребата на јазиците во правосудниот систем и колку лесно коалициската динамика може да се претвори во отворен конфликт. Додека ВРЕДИ инсистира дека станува збор за исполнување на ветување кон албанските студенти, ЗНАМ смета дека е неодговорно да се прогласува победа пред да постои конечна одлука и пред да бидат усвоени соодветните законски измени. Венецијанската комисија сега треба да даде експертска оцена за предложениот модел, а токму тоа мислење, според ЗНАМ, треба да биде основа врз која ќе се одлучува за натамошните чекори.

Од друга страна, ВРЕДИ останува на ставот дека развојот на настаните претставува историски чекор напред за албанските студенти, што дополнително ја заострува јавната пресметка меѓу двата коалициски партнера. Заканата на Димитриевски дека ЗНАМ може да ја напушти Владата, заедно со неговото барање за лидерска средба на коалициските партнери, укажува дека прашањето за јазикот на правосудниот испит може да има далекусежни последици врз стабилноста на владејачката коалиција.

Јавноста сега очекува да види дали лидерската средба на коалициските партнери навистина ќе се одржи и дали двете страни ќе успеат да ги дефинираат своите црвени линии без дополнително заострување на тонот. Во меѓувреме, мислењето на Венецијанската комисија останува клучниот елемент што треба да покаже дали предложениот модел е правно издржан и дали ќе доведе до конкретни законски измени.