Воздухопловната индустрија се враќа на стари материјали поради недостиг на ретки минерали
Недостигот на ретки земни минерали ја принудува воздухопловната индустрија повторно да разгледува материјали што се користеле пред неколку децении, во обид да ја намали зависноста од Кина. Овие суровини се важни за производство на повеќе воздухопловни и воени системи, вклучително и за заштитни облоги на млазни мотори, делови од турбини и полупроводнички чипови.
Кина има речиси монополска позиција во снабдувањето со ретки земни минерали и други материјали како итриум, индиум фосфид и волфрам. Поради стравувањата од нарушувања во снабдувањето и растот на цените, производителите и добавувачите сè повеќе се свртуваат кон постари технологии. Проблемот е особено значаен за производството на делови за млазни мотори, каде што современите материјали на база на ретки земни минерали имаат важна улога.
Канадскиот Национален истражувачки совет (NRC) веќе работи на пронаоѓање алтернативи за топлинските заштитни облоги што се користат во најжешките делови од млазните мотори. Заедно со индустриски партнери, истражувачите испитуваат дали циркониум диоксидот и други керамички оксиди, кои се користеле уште во 1970-тите и 1980-тите години, можат да ги достигнат својствата на современите облоги.
Истражувачот во NRC, Рожерио Лима, вели дека денес постојат подобри инструменти и поразвиени методи со кои старите материјали можат дополнително да се усовршат. Според него, современите алатки овозможуваат прецизно прилагодување на својствата на постарите материјали, што отвора можност за нивна повторна примена во услови кога современите суровини се недостапни или прескапи.
И европскиот производител на топлински заштитни облоги „Oerlikon Metco“ веќе нуди одредени производи без ретки земни минерали и развива нови решенија. Меѓу нив се облоги на база на циркониум диоксид со додатоци на магнезиум и калциум. Алтернативи истражуваат и некои американски добавувачи, особено за делови каде што примената на новите материјали носи помал ризик.
Дополнителни количини на суровини би можеле да се обезбедат и преку рециклирање на вишокот материјали од производството на облоги. Сепак, овие решенија засега можат само да ја намалат зависноста од Кина, но не и целосно да ја отстранат. Според проценките на поранешен функционер, целосното ослободување од увозот на овие суровини останува далечна цел.
Воздухопловната индустрија се соочува со сложена задача: да ги задржи перформансите на современите мотори додека ги заменува материјалите чие снабдување е под закана. Старите рецептури од 1970-тите и 1980-тите години, кои некогаш беа напуштени во корист на понапредни легури, повторно стануваат актуелни, но со современа технологија на обработка и контрола на квалитетот.
Овој тренд покажува дека технолошкиот напредок не е секогаш линеарен — кога синџирите на снабдување се кршат, индустријата мора да се врати на проверени решенија. Дали циркониум диоксидот и сличните керамички оксиди ќе можат да ги задоволат барањата на модерните млазни мотори, останува да покаже времето и резултатите од истражувањата што се во тек.