Владата крати инвестиции за 103 милиони евра, а дефицитот останува ист – Фискалниот совет предупредува на промена на приоритетите

Со вториот ребаланс на Буџетот за 2026 година, Владата ги намалува планираните капитални расходи за околу 103 милиони евра, но буџетскиот дефицит останува непроменет и изнесува 750 милиони евра. Оваа промена на буџетските приоритети предизвика предупредување од Фискалниот совет, кој оценува дека државата сè повеќе се задолжува за тековна потрошувачка, наместо за инвестиции што треба да обезбедат економски развој.

Според бројките од ребалансот, капиталните расходи, заедно со ставката КАПЕФ, се намалуваат од 46,5 на 40,1 милијарда денари, додека дефицитот останува на 46,3 милијарди денари, односно 4,1 отсто од бруто домашниот производ. Тоа значи дека планираниот буџетски дефицит е за околу 100 милиони евра поголем од капиталните расходи.

Фискалниот совет, предводен од академик Абдулменаф Беџети, предупредува дека со ваквата структура се нарушува таканареченото „златно правило“ во јавните финансии, според кое задолжувањето треба првенствено да служи за инвестиции, а не за финансирање на тековните трошоци. Според Советот, буџетот ја менува структурата од развојна кон социјална, бидејќи наместо првично најавеното зголемување на инвестициите, државата го задржува повисокиот дефицит, а поголем дел од средствата ги насочува кон тековни обврски.

Додека средствата за капитални проекти се кратат, социјалните трансфери се зголемуваат за околу 3,7 милијарди денари, односно приближно 60 милиони евра. Од дополнителните средства, 1,34 милијарди денари се наменети за пензии, 1,44 милијарди за социјални надоместоци и 887 милиони денари за здравствена заштита. Иако станува збор за расходи што ги покриваат потребите на граѓаните, Фискалниот совет предупредува дека ваквата прераспределба значително ги менува развојните перспективи на буџетот.

Дополнителна загриженост предизвикува динамиката на трошењето. До крајот на август веќе бил остварен дефицит од 38,2 милијарди денари, што претставува 82,5 отсто од годишниот план. Тоа значи дека за преостанатите четири месеци од годината останува многу мал простор за дополнителни трошења без дополнително задолжување или прераспределба на средствата.

Според Фискалниот совет, ваквата состојба укажува на системски проблем во управувањето со јавните финансии, при што задолжувањето сè помалку служи за капитални проекти, а сè повеќе за покривање на тековните потреби. Советот оценува дека е потребно враќање кон фискалната дисциплина и кон инвестициската насока на буџетот, со цел да се обезбеди одржлив економски развој наместо краткорочно покривање на тековните обврски.