ВИ станува премногу испреплетена за да пропадне: еден удар може да го разниша секторот од 50 трилиони долари

Изградбата на инфраструктурата за вештачка интелигенција е толку меѓусебно поврзана што еден единствен удар може да се пренесе низ целиот сектор вреден повеќе трилиони долари, покажува нова анализа на лондонската компанија Sona Asset Management, пренесена од Financial Times. Инвестициите во ВИ ја поттикнуваат американската економија, а секој нивен застој веројатно би имал големо влијание. Идејата дека забавувањето на развојот на ВИ би можело да ги „сруши“ пазарите и да доведе до рецесија е причината поради која американскиот претседател Трамп зазел антирегулаторен пристап и пристап против забавување, објави New York Times.

Авторите на трудот оценуваат дека состојбата наликува на пазарот на хипотекарни кредити во периодот што претходеше на финансиската криза. Тие пишуваат за „нетранспарентни и концентрирани изложености, договорни страни поврзани на сложени начини што малкумина ги мапирале, и побарувачка делумно гарантирана од истите биланси што зависат од неа“. Анализата доаѓа по предупредувањето на S&P дека кредитниот квалитет на големите технолошки компании слабее, и во момент кога трошоците за задолжување растат насекаде, вклучително и во ВИ секторот, кој има милијарди долари задолжување во игра.

Sona го мапира сложениот екосистем на ВИ, синџир на снабдување во брз раст составен од 255 јавни компании. Меѓу нив се големите хиперскалери како Microsoft и Meta, производителот на чипови Nvidia, но и многу помали играчи како оператори на дата-центри и „неоклауд“ компании што изнајмуваат сметачка моќ. Тука се и двете гигантски ВИ лаборатории, OpenAI и Anthropic. Вкупната пазарна капитализација на овие компании изнесува 50 трилиони долари — повеќе од двојно од онаа пред пет години — а нивниот долг е близу шест трилиони долари.

Пазарот функционира донекаде како затворен круг, бидејќи голем дел од парите циркулираат меѓу истата група компании. Тие се финансираат меѓусебно, купуваат едни од други и инвестираат едни во други. Авторите тоа го опишуваат со зборовите дека „капиталот, производот и побарувачката се гонат меѓусебно околу истото мало друштво имиња“.

Таквата кружност не е нужно злонамерна, забележуваат авторите, слично како што е случај со секој што купил автомобил и го финансирал преку застапник. Јадрото на екосистемот — големите хиперскалери, производителите на чипови и компаниите за меморија — е во добра финансиска состојба, генерира многу готовина и има силни кредитни рејтинзи. За разлика од хипотекарната криза, овој пат не се загрозени животите и домовите на поединците, а многу од компаниите градат и продаваат вистински, физички средства, наместо да создаваат синтетичка задолженост.

Финансиските ризици лежат „еден прстен подалеку од јадрото“, кај неоклауд компаниите и платформите за дата-центри што носат најголема задолженост, најтенки маржи и најслаби готовински текови. Тие се изложени на ризик доколку технолошкиот напредок ја намали цената на сметачката моќ. Една единствена инвестициска одлука на поголема компанија може да биде „егзистенцијална“ за овие фирми, пишуваат авторите. Заклучокот е дека бумот на ВИ е голема, заплеткана и деликатна мрежа.