Вештачката интелигенција ќе го преобликува капитализмот — но во чија корист?

Идејата дека автономните машини што мислат еден ден може да го укинат приватниот имот, хиерархијата и нееднаквоста е стара колку и западната политичка мисла. Во „Политика" на Аристотел, филозофот наведува фантазија од „Илијада", во која машините почнуваат да дејствуваат независно од човечката насока, заклучувајќи дека ако секоја алатка може да ја извршува сопствената работа кога ќе се нареди, тогаш мајсторите не би имале потреба од помошници, а господарите од робови. Сонот дека автоматизацијата може да воведе безкласно општество е присутен и во списите на Карл Маркс, кој во 1858 година замислувал замена на интелектуалната сопственост со „социјализирано знаење" што би се споило во „општ интелект", разнесувајќи ги темелите на капитализмот.

Денес оваа перспектива почна да го прогонува Силициумската Долина. Во јули, Дин Бол, раководител за стратешки иднини во OpenAI, тврдеше дека застапувањето на Кина за модели на вештачка интелигенција со отворен код може да доведе до „целосен комунизам со вештачка интелигенција". За Кина, рече Бол, вештачката интелигенција е јавно добро што на крајот ќе го обезбедува државата како вид „дигитална јавна инфраструктура", што тој го оцени како дистописка слика. Американската стратегија за вештачка интелигенција — да се чува пресметувачката моќ и на корисниците да им се дава пристап само преку интернет — е дизајнирана да ги принуди останатите да користат американски софтвер, услуги за облачно пресметување и регулативи. Кинескиот противодговор е вештачката интелигенција да биде со отворен код, дозволувајќи им на корисниците да извршуваат верзии локално на сопствени сервери.

Големите јазични модели веќе ги покажуваат карактеристиките на она што Маркс го опишал како „општ интелект": тие се дизајнирани да го отелотворуваат и да учат од секој дел од човечкото знаење што некогаш е создадено. Најнапредните модели веќе го надминуваат учинокот на некои обучени и искусни работници во знаењето. Додека сите сме свесни дека ова почна да елиминира задачи, па и цели работни функции, малкумина од нас разбраа што е веројатно да му направи на капитализмот. Засега, монополските позиции што си ги обезбедија компаниите за вештачка интелигенција ги прават акционерите и работната сила многу богати. Но, способноста на вештачката интелигенција да уништува работни места ја прави различна од секоја претходна технолошка револуција.

Економистот Филип Агион рече дека вештачката интелигенција може не само да ја автоматизира претприемачката вештина, туку и да ја уништи врската меѓу иновацијата и профитот.

Маркс го опишал напредокот на индустријата во 19 век како поместување на луѓето „на страна" од производниот процес, претворајќи ги во надзорници на машини наместо во оператори. Вештачката интелигенција го прави ова за умствената работа, и тоа со многу високи стандарди, помалку од пет години по воведувањето на големите јазични модели. Влијанијата ќе бидат длабоки, бидејќи капитализмот без човечки работници, иноватори и претприемачи нема да функционира како капитализам. Разумното прашање не е како Британија да изгради суверена вештачка интелигенција што ќе им парира на оние на Кина и Америка, туку како човештвото ја обликува вештачката интелигенција кон задоволување на човечките потреби.