Вештачката интелигенција и трговијата во фокус на самитот Трамп–Си, климата останува надвор од дневниот ред

Лидерите на двете најголеми светски сили се среќаваат оваа недела во САД. Станува збор за прва државна посета на кинескиот претседател Си Џинпинг на САД по повеќе од една деценија. Последниот пат кога Си беше домаќин во Вашингтон, во 2015 година, домаќин му беше Барак Обама, а на дневен ред тогаш беа сајбер-криминалот, технологијата, климатската криза и човековите права. Овој пат Си се среќава со Доналд Трамп, кој го преобликуваше светскиот поредок и ги прекалибрираше односите меѓу САД и Кина. Трамп преговара со Кина која е во многу посилна позиција отколку пред десет години.

Вештачката интелигенција, која изненадувачки отсуствуваше од разговорите на последната средба меѓу Си и Трамп во Пекинг во мај, се очекува да биде високо на агендата оваа недела. Постојат повици двајцата лидери да се договорат за некаква рамка за безбедност на вештачката интелигенција, со цел технологијата да не излезе од човечка контрола. Но Трамп предупредувањата за безбедноста ги нарече „измама“, а иако Си повика на „безбедност и сигурност во развојот на вештачката интелигенција“, Кина гледа на вештачката интелигенција како клуч за отклучување на сопствениот национален потенцијал и е раздразнета од американските напори да го ограничат нејзиниот напредок. Американскиот министер за финансии, Скот Бесент, неодамна предложи двете земји да воспостават механизам за комуникација за главните безбедносни прашања поврзани со вештачката интелигенција. Аманда Хсиао, директорка за Кина во Eurasia Group, вели дека прашањето е како тоа ќе се операционализира и дали ќе биде ефективно, бидејќи САД и Кина имаат долга историја на кризни телефонски линии кои не секогаш биле ефективни.

Најголемиот трн во односите меѓу САД и Кина е трговијата. Кога Трамп минатата година започна глобална трговска војна, со Кина како најголема цел, тоа ризикуваше да ја доведе светската економија на колена. Кина возврати со царини за американски стоки кои се приближуваат до 150 отсто и објави низа други противмерки, меѓу кои најзначајно е ограничувањето на извозот на ретки земји, клучни за американското производство. Оттогаш, привременото примирје во трговската војна и војната на Трамп во Иран ја стабилизираа трговската врска меѓу САД и Кина, при што изворот на глобалната економска болка доаѓа од Блискиот Исток, а не од Кина. Но примирјето треба да истече во ноември. Бидејќи Трамп и Си се очекува да се сретнат уште двапати оваа година, можно е на самитот оваа недела да не биде објавен трговски договор. Иако Кина ја преживеа трговската војна подобро од очекуваното, со бум на извозот во други земји, пронаоѓањето долгорочен договор за враќање на стоките на најголемиот пазар на Кина ќе биде висок приоритет за Си.

Кинескиот амбасадор во САД, Сие Фенг, објави статија во средата во која ги наведе „четирите црвени линии“ за самитот. Прва на списокот е Тајван. Тајван, самоуправувачки остров кој Кина го смета за дел од својата територија, стана сè почувствителна тема за Пекинг. Кина сака да го изолира Тајван на светската сцена и да изврши притисок врз САД да ја намалат поддршката за одбраната на Тајван. По самитот меѓу Си и Трамп во мај, Трамп се согласи да го одложи пакетот за продажба на оружје на Тајван вреден 14 милијарди долари, нарекувајќи го „многу добра преговарачка карта“. Пекинг ја отфрла идејата за пазарење околу Тајван, опишувајќи го како внатрешно кинеско прашање. Сепак, Вилијам Јанг, висок аналитичар во International Crisis Group, вели дека кинеската страна дефинитивно чувствува дека Трамп е редок американски претседател кој може да понуди редок прозорец на можност да влијае врз американската политика кон Тајван, особено во однос на одбранбената поддршка. Лидерите може да разговараат за конфликтите во Украина и на Блискиот Исток, но Кина не беше подготвена значајно да се вклучи во мировните преговори.

Втора на списокот на Сие беа демократијата и човековите права. Во Трамп, Пекинг најде американски претседател кој е помалку заинтересиран од сите негови претходници да ја критикува Кина за нејзиниот однос кон човековите права. Во 2015 година, поранешната државна секретарка Хилари Клинтон го нарече Си „безобразен“ поради домаќинството на самит на Обединетите нации за жените.