Увозот на рафинирани нафтени производи поскапе за 74,8 отсто — нов товар врз трошоците на компаниите

Македонските компании што зависат од увозни енергенти се соочуваат со нов притисок врз своите трошоци, откако податоците на Државниот завод за статистика покажаа дека увозните цени на рафинираните нафтени производи во август 2026 година биле за 74,8 отсто повисоки во споредба со истиот месец претходната година. Податоците, објавени на 9 октомври, отсликуваат забрзано ценовно движење во статистичкиот оддел што ги опфаќа коксот и рафинираните нафтени производи, што е сигнал дека енергетската компонента во набавките на фирмите продолжува да расте.

Според истите податоци, на месечно ниво е забележано зголемување од 17,2 отсто во однос на јули, што укажува на дополнително забрзување на ценовните движења во овој сегмент. Особено изразен скок е регистриран кај горивата за млазни мотори од бензински тип или керозин, каде што увозните цени на месечно ниво пораснале за 27,5 отсто, што е најдинамичната ставка во рамките на овој статистички оддел.

Од Заводот за статистика, односно од природата на самиот индекс, произлегува важно појаснување: овие показатели не треба да се поистоветуваат со цените на бензинот и дизелот на домашните бензински станици. Станува збор за статистички индекс на увозните цени во конкретен производствен оддел, а не за индекс на малопродажните цени на сите горива. Тоа значи дека движењата во овој индекс не се пренесуваат автоматски и во ист обем на цените што ги плаќаат граѓаните на пумпите.

Сепак, ваквите движења се релевантни за македонската економија, особено за компаниите што зависат од увозни енергенти и имаат високо учество на транспортните и енергетските трошоци во своето работење. Потенцијалното влијание може да биде изразено во транспортот, логистиката, индустријата и дел од услужните дејности, но конечниот ефект ќе зависи од структурата на потрошувачката, договорените набавни цени и можноста компаниите да ги пренесат повисоките трошоци врз своите клиенти.

Од аспект на инфлацијата, движењата на увозните цени претставуваат показател што треба да се следи заедно со домашните потрошувачки цени. Нивното зголемување не значи дека инфлацијата автоматски ќе порасне во ист процент, бидејќи меѓу увозната цена и конечната малопродажна цена постојат повеќе фактори, меѓу кои даноците, маржите, девизниот курс и временското приспособување на цените. Токму затоа статистичкиот скок од 74,8 отсто на годишно ниво не може директно да се преслика во стапката на инфлација, туку претставува еден од влезните сигнали што ја обликуваат идната ценовна динамика.

За банкарскиот сектор, повисоките енергетски трошоци можат да бидат релевантни при проценката на кредитната способност на компаниите, особено кај оние што работат со ниски профитни маржи и имаат ограничен простор за зголемување на продажните цени. Доколку повисоките трошоци се задржат подолг период, дел од компаниите би можеле да имаат зголемени потреби од обртни средства, што потенцијално би влијаело врз побарувачката за краткорочно банкарско финансирање.

Податоците што ги објави Државниот завод за статистика на 9 октомври доаѓаат во момент кога домашните компании веќе работат во услови на нестабилни набавни цени на енергијата, а токму транспортот и логистиката се меѓу секторите најизложени на ваквите движења. Колку од овие повисоки увозни трошоци ќе се пренесат на крајните корисници и колку ќе останат како товар врз маржите на фирмите, зависи од нивната преговарачка моќ со добавувачите и од нивната способност да ги прилагодат своите деловни модели на новата ценовна реалност.