Тројната брава за пензиите: британските партии знаат дека е недостапна, но молчат пред јавноста

Сезоната на партиските конгреси во Британија секогаш делува некако нереално. Во теорија, сите се оддалечуваат од Вестминстер за подобро да размислат за состојбата на нацијата. Во практика, целиот циркус накратко се преместува на брегот, за да живее три дена од млако бело вино и озборувања, пред да се врати со тешка настинка. Но оваа година, реалноста изгледа уште понефатлива. Сите знаат дека претстојат тешки одлуки, но сите се плашат да ги донесат.

Секоја сериозна партија бара милијарди фунти за да ги финансира своите ветувања, а сите знаат дека има очигледно место каде што може да се најдат тие пари, но никој не сака прв да го каже тоа. Така, молк ја обвива тројната брава за пензиите, чија иднина оваа есен жестоко ќе се дебатира на маргините и во приватни разговори, но многу помалку на сцената.

Безобразниот обид на Џорџ Осборн од 2011 година да ги придобие гласовите на пензионерите – според кој државната пензија расте, по дожд или по сонце, за највисокиот од следните три показатели: инфлацијата, растот на просечните заработувачки на работниците или 2,5 отсто – веќе чинеше околу трипати повеќе отколку што првично очекуваше Министерството за финансии. Канцеларијата за буџетска одговорност проценува дека до 2030 година оваа мерка ќе голта повеќе од 15 милијарди фунти годишно – речиси доволно за да се финансира целта поради која министерот за финансии Џон Хили неодамна беше подготвен да поднесе оставка, односно зголемување на одбранбените трошоци на 3 отсто од БДП навреме за да се спречи руски напад врз НАТО.

Би сакале ли пензионерите зголемување од 3,9 отсто следната година – иако тоа би можело да биде и повисоко, ако инфлацијата навистина експлодира оваа есен – или олеснување од стравот дека ќе мора да ги продадат семејните домови за да ја финансираат негата во старост? Зашто во моментов тешко е да се види како можат да ги имаат и двете.

Неуспехот да се биде искрен за овие компромиси ја искривува британската политика. Тоа ги прави будали од пратениците, кои во приватност ќе речат дека тројната брава е недостапна, но мора да продолжат да се преправаат дека е поинаку во јавноста, дури и кога од нив се бара да ги прифатат болните намалувања на надоместоците за инвалидност. Тоа им праќа порака на младите и тешко погодените луѓе дека никој не се грижи за нив, поттикнувајќи меѓугенерациска огорченост. И поттикнува лажна дебата за даноците и трошењето, во која левичарските партии се преправаат дека можат да најдат сериозни пари од даноци на еднорози, додека десничарските партии се преправаат дека можат да направат огромни заштеди во социјалната помош што некако ги пропуштиле за 14 години на власт.

Укинувањето на тројната брава станува доволно очигледно решение за да привлече вистински меѓупартиски консензус, попречен само од меѓупартиската увереност дека јавноста ќе ги мрази поради тоа. Тој страв не е неоснован. Според ЈуГав, две третини од Британците – и 70 отсто од оние над 65 години – сакаат да ја задржат бравата. Лабуристите остануваат преплашени од повторување на потегот на Рејчел Ривс од 2024 година, кога таа се обиде набрзина да го одземе зимскиот надоместок за греење од поимотните пензионери, но не можеше да се натера да ја изнесе политичката аргументација за тоа, и на крајот беше принудена да се повлече. За конзервативците, нападот врз пензионерите би бил самоубиствен, а истото важи и за либералдемократите, сè додека се обидуваат да ги задржат поранешните традиционални места што ги освоија пред две години. Само Зелените изгледаат дека ги држат опциите отворени, а тие нема да ги добијат следните избори.

Стравот од револт кај пензионерите го искривува сè, како брана во река што ја принудува водата да бара други патишта околу неа, поткопувајќи ги бреговите додека тие на крајот не се урнат. Никој не тврди дека сиромаштијата кај пензионерите престана да биде проблем. Ако ништо друго, идните пензионери најверојатно ќе имаат помали резерви на кои ќе се потпрат отколку бејби-бум генерацијата, што значи дека овој разговор може да стане уште потежок.