Трамп пред меѓуизборите со економски дилеми слични на Бајденовите

Белата куќа се соочува со позната дилема: економските бројки не се нужно лоши, но расположението кај јавноста е. Ова е истиот јаз што го прогонуваше Џо Бајден во 2024 година, кога солидните главни податоци не успеаја да убедат многу гласачи дека економијата работи за нив. Сега Доналд Трамп се соочува со верзија на истиот предизвик.

За време на кампањата во 2024 година, Трамп им вети на гласачите брзо олеснување од растечките цени. „Кога ќе победам, веднаш ќе ги намалам цените“, рече тој. Исполнувањето на тоа ветување се покажа потешко од очекуваното. Економскиот раст се одржува, невработеноста останува ниска, а берзанскиот пазар е близу рекордни височини. Сепак, последниот извештај за инфлацијата пред меѓуизборите го потврдува она што гласачите веќе го знаат: цените остануваат високи.

Причините се различни. Бајден се справуваше со последиците од ковид пандемијата. Трамп се соочува со повисоки цени на енергијата поврзани со конфликтот меѓу САД и Израел со Иран и со последиците од некои од неговите трговски и имиграциски политики. Политичката реалност, сепак, е речиси иста. Гласачите не ја оценуваат економијата според бројките за БДП или рекордните височини на берзата, туку според тоа што го плаќаат во супермаркетот, цените на бензинот и дали можат да ги покријат сметките.

Американскиот економски раст од 2,2 отсто би бил солиден според стандардите на многу богати економии, а стабилната невработеност од 4,2 отсто тешко сугерира економија во слободен пад. Трамп тврди дека наследил економски хаос од Бајден и ги истакнува силниот раст, инвестициите и берзанските резултати како доказ дека неговите политики функционираат. Дел од проблемот е што зголемувањето на платите не го следеше темпото на цените: просечната саатница порасна за 3 отсто во последната година, додека потрошувачките цени се зголемија за 3,7 отсто.

За демократите, динамиката изгледа познато. Ветеранката демократска анкетарка Селинда Лејк вели дека проблемот започнува со начинот на кој економистите и гласачите го користат истиот јазик за различни значења. „Кога економистите велат дека инфлацијата паѓа, тие мислат дека стапката на раст е намалена. Кога гласачите велат дека инфлацијата паднала, тие мислат дека цената се вратила на онаа што беше. Па, се разбира, таа никогаш не се враќа на онаа што беше“, вели таа. Лејк, која го советуваше Бајден во кампањата во 2020 година, но не беше вклучена во трката во 2024 година, смета дека гласачите ја оценуваат економијата преку личното искуство, а не преку економските показатели. „Не можете да се расправате со луѓето за нивната сопствена доживеана реалност“, вели таа.

Некои економисти тврдат дека денешните повисоки цени се барем делумно резултат на сопствените политики на Трамп, вклучително царините и економските последици од војната меѓу САД и Израел со Иран. „Инфлацијата е јасно проследлива до Доналд Трамп. Тоа се неговите царини и војната. Луѓето го знаат тоа. Го гледаат“, вели Питер Моричи, економист од Универзитетот во Мериленд. Царините на Трамп објавени во април 2025 година додадоа трошоци за потрошувачите, а студија на Федералната резервна банка на Њујорк откри дека тие ги зголемиле цените на потрошувачките стоки за околу 2,9 отсто.