Татарчевиот завет: Македонија како светилиште на колективната меморија
Автор: Редакција на FinPortal.mk ·
По повод одбележувањето на Денот на македонската револуционерна борба – 23 Октомври, вниманието повторно се насочува кон идеите и визиите на основоположниците на македонското револуционерно движење, а меѓу нив посебно место зазема д-р Христо Татарчев, првиот претседател на Централниот комитет на Македонската револуционерна организација и еден од нејзините најистакнати основачи. Во пресрет на овој значаен датум, особено внимание привлекува неговиот текст напишан во Торино во декември 1930 година, објавен во весникот „Македонија“, број 1251, во Софија на 17 декември 1930 година. Станува збор за документ што, речиси четири децении по основањето на Организацијата, претставува политички, национален и духовен тестамент на еден од луѓето што стоеле во темелите на македонското револуционерно движење. За Татарчев, Македонија не е само територија или политичка цел. Таа е духовна категорија, светилиште на колективната меморија, поврзана со јазикот, родот, верата и моштите на предците. Со оваа формулација тој ја издигнува Македонија над дневната политика и ја поставува во сферата на историската и националната светост. Впечатлива е, притоа, употребата на зборот „култ“, со кој Татарчев ја опишува врската на македонскиот народ со својата земја – како однос кон нешто свето, а не кон обична географска или политичка единица. Денот на македонската револуционерна борба, 23 Октомври, не е само потсетник на основањето на Македонската револуционерна организација во Солун во 1893 година. Тоа е повод повторно да се навратиме на идеите и визиите на нејзините основоположници, луѓе што во најтешките историски околности ја формулирале борбата за слободна Македонија. Меѓу нив, д-р Христо Татарчев останува симбол на континуитетот меѓу револуционерната акција и националната мисла. За целосно да се разбере пораката на Татарчевиот текст, неопходно е да се согледа историскиот контекст во кој е напишан. Во 1930 година, Македонија веќе седумнаесет години е поделена меѓу соседните држави по Балканските