Светските пазари под притисок: вештачката интелигенција, војната во Иран и растечките приноси на обврзниците ја разнишуваат довербата
FinPortal.mk · 20.9.2026 г.
На врвот од летото, расположението во светските финансиски центри беше оптимистичко. Поттикнат од револуцијата во вештачката интелигенција, американскиот берзански пазар се искачи на нов рекорден максимум, додека инвеститорите се обложуваа дека мултибилионската инвестициска треска ќе го надмине ударот од војната во Иран. Сега предупредувачките светла светат црвено. Како што се засилуваат борбите на Блискиот Исток без јасен знак за разрешување, финансиските пазари повторно западнаа во нестабилност. Се наѕира забавување во трката во вооружување со вештачка интелигенција, а експлозивните услови на пазарот на државен долг ја поттикнуваат тревогата. Во изминатата недела трошоците за задолжување на американската влада се искачија на највисоко ниво од 2007 година, со последователни последици врз финансиите на домаќинствата, бизнисите и другите влади ширум светот. Стравот е дека војната на Доналд Трамп поттикнува повисоки нивоа на инфлација. Неговите даночни и трошковни планови, кои го туркаат долгот на Вашингтон над 40 трилиони долари, исто така ги загрижуваат инвеститорите. Бидејќи глобалната цена на нафтата се искачи над 100 долари за барел и врши силен притисок врз пазарот на обврзници, се поставува прашањето дали акциите се следни за крах. Индексот S&P 500 на водечките американски компании е 3% под рекордниот максимум, а комбинираната вредност на „величествените седум“ технолошки акции – Nvidia, Apple, Google, Microsoft, Meta, Amazon и Tesla – надминува 20 трилиони долари. Загриженоста е дека пазарите се преоптоварени токму кога се собираат темни облаци над светската економија. „Ова се трескавични времиња“, напишал Алберт Едвардс, висок аналитичар во француската инвестициска банка Société Générale, во белешка до клиентите. „Клучната грижа и за инвеститорите и за креаторите на политиките е степенот до кој сегашниот шок од цената на нафтата ќе се пренесе низ глобалната економија и дали ќе наложи остро повисоки каматни стапки што водат кон рецесија.“ Познат по своите