Светските цени на храната паѓаат, но полиците во маркетите сè уште не го покажуваат тоа

Цените на житарките, месото и млечните производи бележат пад на светските пазари, но тоа сè уште не значи дека потрошувачите веднаш ќе плаќаат помалку за лебот, сирењето, млекото и месото во продавниците. Најновите податоци на Организацијата за храна и земјоделство на Обединетите нации (ФАО) повторно го отвораат прашањето колку брзо светските поевтинувања стигнуваат до домашните потрошувачи, пренесува Рацин.

Во октомври индексот на светските цени на храната се намалил за 1,2 отсто во споредба со септември и изнесувал 133,9 поени. Најголемо намалување е забележано кај житарките, чии цени паднале за 4,5 отсто, додека месото поевтинило за 1,2 отсто, а млечните производи за 1,1 отсто. Истовремено, шеќерот поскапел за 6,6 отсто, четврти месец по ред, а растителните масла забележале благ раст од 0,3 отсто.

Според ФАО, светските цени на пченицата паднале по четири последователни месеци раст. Причините за тоа се послабата меѓународна побарувачка, подобрите изгледи за производството во Аргентина и очекувањата за поголем извоз од регионот на Црното Море. За Македонија, каде што лебот и производите од брашно се дел од секојдневната потрошувачка, ваквите движења се важен сигнал. Но цената на лебот не зависи само од пченицата. Во неа влегуваат и трошоците за електрична енергија, транспорт, производство, работна сила и трговски маржи. Затоа поевтинувањето на суровината не мора веднаш да доведе до пониска малопродажна цена.

Намалувањето на цените на млечните производи главно се должи на поевтинувањето на путерот и сирењето, поради зголемените залихи и послабата побарувачка во Европската Унија и САД. Слични движења се забележани и кај месото. Свинското, говедското и овчото месо поевтиниле, додека цените на живинското месо, според достапните податоци, не се наведени во истиот правец.

Она што го покажуваат податоците на ФАО е јасна разлика помеѓу движењата на светските пазари на суровини и она што го гледаат потрошувачите на полиците во продавниците. Падот на индексот на храната за 1,2 отсто во еден месец и поевтинувањето на житарките за 4,5 отсто се значајни движења на глобално ниво, но тие не се пренесуваат автоматски во малопродажните цени. Синџирот помеѓу светската суровина и домашниот леб или сирење вклучува повеќе чинители — енергија, транспорт, работна сила и трговски маржи — кои често го забавуваат или целосно го неутрализираат ефектот од поевтинувањето на суровините.

Истовременото поскапување на шеќерот за 6,6 отсто, четврти месец по ред, покажува дека движењата на светските пазари не се еднострани. Додека житарките, месото и млечните производи ја намалуваат цената, шеќерот и растителните масла, иако благо, одат во спротивна насока. Тоа значи дека потрошувачката кошница на домаќинствата не мора да поевтини дури и кога некои од нејзините составни делови на глобално ниво се поевтини.

Прашањето што го отвораат најновите податоци на ФАО е колку брзо и дали воопшто светските поевтинувања стигнуваат до домашните потрошувачи. Одговорот, според она што го покажуваат бројките, не е едноставен: падот на светските цени на храната е реалност на глобалните пазари, но патот до пониски цени во македонските продавници е подолг и зависи од многу фактори што не се поврзани само со цената на пченицата, млекото или месото на светско ниво.