Светскиот економски форум: Целосна родова еднаквост можна дури за 120 години

Целосна родова еднаквост на глобално ниво би можела да се постигне дури за околу 120 години, според најновиот извештај на Светскиот економски форум за глобалниот родов јаз. Иако јазот меѓу жените и мажите е намален на најниско ниво досега и достигнува 69,2 отсто, анализата предупредува дека досегашниот напредок воопшто не е гарантиран и дека може лесно да се изгуби.

Извештајот за глобалниот родов јаз за 2026 година опфаќа 145 економии и ги анализира учеството на пазарот на трудот, образованието, здравството и политичката застапеност. Податоците покажуваат дека жените денес се присутни на високи раководни позиции во јавниот сектор и во економијата повеќе отколку во претходните години, што претставува позитивен тренд во споредба со минатото.

Сепак, застапеноста на жените на највисоките политички функции во последната деценија бележи назадување. Уделот на земјите предводени од жени го достигнал врвот во 2022 година, но потоа се намалил на ниво слично на она од 2016 година. Овој податок покажува дека напредокот кон родовата еднаквост не е линеарен и дека во одредени области може да дојде до враќање назад.

Извршната директорка на Светскиот економски форум, Саадија Захиди, оцени дека родовата еднаквост е важна за економскиот раст, но дека напредокот не се случува автоматски. Според неа, владите и работодавачите треба побрзо да ги применуваат политиките што покажуваат резултати и да пристапат поинаку кон развојот и користењето на човечкиот потенцијал. Нејзината порака е јасна: без конкретни мерки и посветеност, родовиот јаз може да остане присутен со децении.

Жените и понатаму се недоволно застапени на позициите со најголемо економско и политичко влијание. Тие заземаат помалку од една петтина од местата на главни извршни директори, а само една од десет министерски позиции што ги извршуваат жени е оценета како позиција со големо влијание. Иако бројот на жени министри од 2008 година се зголемил за 26 отсто, нивното учество на највлијателните позиции останало речиси непроменето, што укажува дека зголемувањето на бројот не значи автоматски и поголемо влијание.

Нееднаквоста е забележлива и во областа на вештачката интелигенција. И покрај инвестициите од речиси еден билион долари во развојот на оваа технологија, жените сочинуваат помалку од една петтина од инженерите за вештачка интелигенција. Овој податок е особено загрижувачки бидејќи вештачката интелигенција се очекува да има клучна улога во идниот економски развој, а недоволната застапеност на жените во оваа област може дополнително да ја продлабочи родовата нееднаквост.

На врвот на глобалната листа и 17-та година по ред е Исланд, со затворен родов јаз од 93 отсто. Следуваат Финска и Норвешка, додека Намибија е на четвртото место. Овие земји покажуваат дека постојаната посветеност на политиките за родова еднаквост може да даде резултати, но и дека патот до целосна еднаквост е долг и бара континуирани напори.

Заклучокот на извештајот е дека иако е постигнат одреден напредок, темпото на промени е пребавно за да се постигне целосна родова еднаквост во разумен временски период. Пред владите и работодавачите стои предизвикот да ги забрзаат реформите и да обезбедат дека жените ќе имаат еднаков пристап до можностите за развој и напредување во сите сфери на општеството.