Светска банка: Граѓаните се задолжуваат побрзо од фирмите, а банките ги полнат државните дупки
Автор: Редакција на FinPortal.mk ·
Најновиот извештај на Светска банка открива загрижувачка слика за македонската економија, која на хартија бележи благ раст, но во реалноста се соочува со сериозни финансиски ризици. Според извештајот, економскиот систем се одржува преку масовно задолжување на населението и прекумерно потпирање на државата врз домашните банки, што претставува рецепт за идна финансиска нестабилност. Во здрава економија, кредитите главно одат кај фирмите за да отвораат нови фабрики и работни места. Кај нас се случува спротивното: граѓаните се задолжуваат со побрзо темпо отколку бизнисите. До февруари оваа година, кредитите на домаќинствата пораснале за над 16 отсто, додека кредитите за фирмите заостануваат. Ова значи дека граѓаните земаат кредити за да купат станови или да го одржат животниот стандард, а не за да создаваат нова вредност. Уште позагрижувачки е податокот дека дури 70 отсто од сите кредити во македонските банки се врзани исклучиво за недвижности. Според извештајот, тоа е како државата да ги ставила сите јајца во една кошница – доколку пукне градежниот балон или паднат цените на становите, последиците ќе бидат катастрофални. Токму затоа Народната банка мораше да воведе построги правила кои стапуваат на сила од 1 декември, со цел да им го отежни на граѓаните земањето нови кредити преку ограничување на висината на ратите и рокот на отплата. Вториот голем проблем што го открива извештајот е тајната врска меѓу државната каса и банките. Наместо банките да ги чуваат парите за граѓаните и стопанството, тие масовно купуваат државни долгови за да ги покријат буџетските дупки на владата. Според Светска банка, износот на државен долг кој го поседуваат македонските банки сега е значително зголемен, што дополнително ја врзува финансиската стабилност на земјата со состојбата во државниот буџет. Оваа двојна зависност – граѓаните кои се задолжуваат за станови и државата која се финансира преку домашните банки – создава ранлива структура во која банкарскиот сектор е изложен и на шокови од