Студентите со стотици пријави за доцнење на стипендии, прекинат оброк и лоши услови во домовите

Студентите во Македонија во последните шест месеци пријавиле сериозни проблеми со прекините на правото на субвенциониран студентски оброк, со доцнењето на стипендиите, недостапноста на бесплатниот јавен превоз и лошите услови во студентските домови. Ова го покажува анализата презентирана денеска, која опфаќа 717 пријави од студенти и повеќе од 1.300 учесници во јавните гласања, регистрирани од април до септември 2026 година преку дигиталната платформа „Студентарија“, во рамките на проектот „Дигитален студентски глас 2026“.

Наодите од шестмесечниот период укажуваат на повторливи поплаки за нејасно оценување, недостапност на професори и студентски служби, како и недоволно навремени информации за административните постапки. Како заеднички проблем се издвојуваат недоследностите во практиката и потребата од поголема транспарентност, институционална одговорност и координација меѓу надлежните институции и високообразовните установи.

Еден од позначајните наведени проблеми е прекинувањето или неодобрувањето на правото на субвенциониран студентски оброк. Во пријавите се наведуваат непотврдени апликации, технички проблеми со системот и случаи во кои студентите морале повторно да аплицираат, иако причината за прекинот не била на нивна страна. Според презентацијата, како посебен случај е посочен Факултетот за безбедност при Универзитетот „Св. Климент Охридски“ во Битола. Според пријавите, факултетот не доставил навреме податоци до Министерството за образование и наука, поради што на поголем број студенти им било прекинато правото на оброк.

Како дополнителен проблем студентите ја посочуваат и висината на субвенцијата. Со законските измени од 2023 година, износот бил зголемен од 120 на 140 денари дневно, со предвидено усогласување со инфлацијата по секоја фискална година, пред донесувањето на буџетот за следната година. Студентите оценуваат дека 140 денари не се доволни за покривање на реалните трошоци за оброк. Затоа, меѓу препораките е редовно усогласување на износот со инфлацијата, како и утврдување јасни рокови за доставување и проверка на податоците, за студентите да не го губат правото на субвенциониран оброк поради административни пропусти.

Покрај оброкот, во пријавите се издвојуваат и проблемите со доцнењето на стипендиите, што дополнително ја влошува финансиската состојба на студентите, како и недостапноста на бесплатниот јавен превоз, кој според студентите треба да им биде достапен како мерка за олеснување на трошоците за патување до факултетите. Лошите услови во студентските домови, пак, остануваат една од најчесто повторуваните поплаки во текот на целиот шестмесечен период.

Анализата покажува дека проблемите не се изолирани случаи, туку повторливи поплаки кои се појавуваат во различни установи и во различни периоди. Како клучни препораки од проектот се издвојуваат поголема транспарентност во административните постапки, јасна институционална одговорност и подобра координација меѓу факултетите, Министерството за образование и наука и другите надлежни тела, со цел студентите навремено да ги добиваат средствата и услугите на кои имаат право.