Старбакс отвори продавници во Синџијанг: деловен потег што го тестира трпението на Вашингтон

Старбакс отвори две продавници во Урумќи, главниот град на кинеската автономна област Синџијанг — регион каде западните влади го обвинуваат Пекинг за масовни прекршувања на човековите права, а САД воведоа ограничувања за увоз поради сомневања за принудна работа. Потегот покажува дека кинеската приватна капитална фирма која сега управува со бизнисот на Старбакс на неговиот втор по големина пазар е подготвена да го издржи гневот на Вашингтон, пренесува CNBC.

Старбакс во април ја заврши продажбата на контролен удел од 60 отсто во кинеските операции на Boyu Capital. Заедничкото вложување има за цел да расте од околу 8.000 продавници на дури 20.000, а Синџијанг изгледа како смел, иако контроверзен, прв чекор. Комитетот за Кина при Претставничкиот дом на САД го нарече потегот „шокантен и морално банкротиран“ за „компанија која се гордее со општествената одговорност“ и побара продавниците да се затворат. Претседавачот на комитетот, Џон Муленаар, беше директен во соопштението насловено „Старбакс служи геноцид со големина на венти“. Кинеското Министерство за надворешни работи ги отфрли критиките, нарекувајќи ги американските тврдења за геноцид „очигледна лага“ и порача дека Синџијанг станал регион на „социјална стабилност, економска благосостојба, етничко единство и верска хармонија“.

Според Иви Јанг, основач на Wavelet Strategy, Boyu — управувана од луѓе кои добро ја познаваат кинеската политика — не би го пропуштила ризикот. „Boyu ја разбира чувствителноста на Синџијанг исто како и секој друг“, изјави таа, оценувајќи дека фирмата ја одмерила реакцијата на Вашингтон и заклучила дека домашната комерцијална можност е поважна. Хонгконшката приватна капитална фирма, сооснована од Алвин Џијанг, внук на покојниот претседател Џијанг Цемин, одамна се смета за блиска до кинеската политичка елита. Според Јанг, Старбакс губи позиции по цена и брзина од локалните ривали, а нов сопственик под притисок да испорача раст веројатно оди таму каде што сè уште нема продавници. Моли Лиу, извршна директорка на Старбакс Кина, во неодамнешна изјава вети дека компанијата ќе продолжи да инвестира во регионот.

Некои, сепак, сметаат дека отворањето на продавниците не може да се чита како чисто комерцијална одлука. „Кинеските власти имаат силен интерес да привлечат истакнати глобални брендови во Синџијанг за да ја демонстрираат стабилноста на регионот“, рече Ден Ванг, директор за Кина во Eurasia Group. Пекинг со години вложува напори да привлече инвестиции во Синџијанг. Економската поддршка на регионот стана државна цел по контроверзите околу памукот од Синџијанг, вели Јалинг Џијанг, основач на консултантската фирма ApertureChina, а државната телевизија и содржините на социјалните мрежи оттогаш го претворија тоа во потрошувачка аспирација. Сепак, Синџијанг останува меѓу посиромашните региони во Кина. Неговиот годишен располагалив доход по глава на жител во руралните средини штотуку ја надмина границата од 20.000 јуани (2.983 долари) за првпат минатата година, наспроти 24.456 јуани за руралните жители во целата земја. Медијанскиот приход на домаќинствата надвор од метрополите во САД изнесуваше 60.459 долари во 2023 година.

Повеќе од десетина американски брендови веќе навлегоа во Синџијанг, меѓу кои Pizza Hut, KFC, McDonald's, Tesla и Burger King. Но малкумина предизвикаа споредлива критика од американските законодавци. Според GeoHey Brand Insights, фирма за геопросторни податоци, оваа експанзија се забрза по 2023 година, и покрај значајниот Закон за спречување принудна работа на Ујгурите, потпишан во декември 2021 година. „Влошувањето на геополитиката е неизбежно и мора да биде вкалкулирано во секоја преговарачка постапка за излез“, рече Менг Шен, директор во Chanson & Co., пекиншка инвестициска банка, за интересот на мултинационалните компании за заеднички вложувања со кинески партнери.