S&P 500 на највисоко вреднување во една генерација — што порачува историјата на инвеститорите
FinPortal.mk · 14.9.2026 г.
S&P 500, најважниот индекс на берзанскиот пазар, веќе неколку години бележи одличен раст и од почетокот на 2023 година ја повеке од двојно зголеми својата вредност. Тоа е импресивен резултат за индекс толку разновиден како S&P 500. Но, од друга страна, индекст сега се наоѓа на ниво на вреднување какво што не е видено со децении. Според податоците, трите најголеми ETF-фондови по средства под управување се токму S&P 500 фондови, со околу 2,7 трилиони долари средства под управување заклучно со 11 септември. Еден од начините да се измери колку е скап S&P 500 е преку Шилеровиот однос цена-заработка (P/E), познат и како циклички прилагоден P/E (CAPE). Тој се пресметува со делење на сегашното ниво на S&P 500 со просечната инфлациски прилагодена заработка во последните 10 години. Во моментот на пишувањето, CAPE-односот на S&P 500 изнесува 40,7 — највисоко ниво од времето на интернет-балонот, кога во ноември 1999 година достигна врв од 44,2. За жал, вредноста на S&P 500 по пукањето на интернет-балонот речиси се преполови, што не е особено охрабрувачки. Ситуациите сепак се многу различни — сегашниот раст го поттикнува бумот на вештачката интелигенција, додека интернет-балонот го поттикнуваше чистата шпекулација со непроверени интернет-бизниси — но историската перспектива вреди да се има предвид. Пазарите на мечки се неизбежни. S&P 500 официјално навлегува во територија на пазар на мечки кога ќе падне за 20 отсто или повеќе од неодамнешните врвови. Колку долго траат и колку паѓа индекст варира во голема мера, но сигурно е дека пазарите на мечки ќе се случуваат. Добрата вест е што тие обично се многу пократки од пазарите на бикови. Пазарите на мечки обично не ги радуваат инвеститорите, но тие се нужно зло, главно за да го ресетираат вреднувањето и да ги приземјат претерано оптимистичките очекувања. Во долгите пазари на бикови, вреднувањето на акциите често може да ги надмине основите, што многумина сметаат дека е случај и сега, бидејќи вештачката интелигенција го поттикна скоко