Солун – Скопје – Ниш: регионален план за гас и енергетска поврзаност на министерски самит во Белград
Сигурноста на снабдувањето со енергенси — струја, природен гас и нафта — и координацијата на планираните проектни активности за подобрување на отпорноста и флексибилноста на електроенергетските системи се во фокусот на вториот министерски самит за енергетика што се одржува во Белград. Самитот почна со пленарен состанок на делегациите од Македонија, Србија, Бугарија и Грција, предводени од ресорните министри Сања Божиновска, Дубравка Ѓедовиќ Хандановиќ, Ива Петрова и Ставрос Папаставру.
Според агендата на состанокот, една од централните теми е искористувањето на гасниот интерконектор Бугарија – Србија, како и развојот на Вертикалниот гасен коридор. На маса е и пристапот на Србија и Македонија до капацитетите за течен природен гас (ЛНГ) во Грција, при што Александруполис ќе служи како регионална влезна точка за овој енергенс.
Министрите разговараат и за координација на капацитетите и режимите на работа меѓу операторите на преносните системи, како и за заеднички механизми во случај на криза со снабдувањето со гас. На агендата е и планирањето на гасната инфраструктура со оглед на идната употреба на водород и обновливи гасови, како и заедничка или координирана набавка на гас.
Посебно внимание на состанокот се посветува на потенцијална рута за југоисточен центар (хаб) на националниот систем на нафтоводи, долж рутата Солун – Скопје – Ниш. Се разговара и за можноста за поврзување на Србија преку Македонија со енергетската инфраструктура и пристаништето во Солун, што би претставувало значаен чекор кон поголема регионална енергетска интеграција.
Според агендата, министрите ќе разменат и информации за достапноста на енергија во текот на претстојната зимска сезона, за потенцијалот за размена на електрична енергија и за подготвеноста на преносните системи, особено во светло на предизвиците искусени во текот на летото. Ќе се разговара и за планираните проекти за обновлива енергија, развојот на преносната мрежа и проектите за складирање енергија, како батерии и реверзибилни хидроелектрани, за кои се разговараше на 15 мај во Атина, на првиот самит.
На состанокот ќе стане збор и за проблемите со високиот напон во регионот, вклучително и инсталирањето компензатор во трансформаторската станица „Врање 4“ до крајот на годината, како и за високите нивоа на оптоварување на регионалната преносна мрежа.
Овој втор министерски самит за енергетика во Белград претставува продолжување на разговорите започнати на првиот самит во Атина на 15 мај, кога беа поставени основите за координација на енергетските политики меѓу четирите земји. Со оглед на геополитичките предизвици и потребата од диверзификација на енергетските извори, регионалната соработка меѓу Македонија, Србија, Бугарија и Грција добива сè поголемо значење.
Планираната рута Солун – Скопје – Ниш, која се разгледува како потенцијален југоисточен центар на националниот систем на нафтоводи, би можела да ја зајакне енергетската безбедност на целиот регион и да обезбеди дополнителни капацитети за транспорт на енергенси. Поврзувањето на Србија преку Македонија со енергетската инфраструктура и пристаништето во Солун дополнително ја нагласува улогата на Македонија како транзитна земја во регионалните енергетски текови.
Координацијата меѓу операторите на преносните системи и заедничките механизми за справување со кризи во снабдувањето со гас се од суштинско значење за стабилноста на регионот, особено во периодот на зимската сезона кога побарувачката на енергија традиционално расте. Размената на информации за достапноста на енергија и подготвеноста на преносните системи овозможува навремено планирање и превенција од потенцијални прекини.
Проектите за складирање енергија, вклучително батериите и реверзибилните хидроелектрани, како и планираните проекти за обновлива енергија, претставуваат основа за долгорочна енергетска транзиција на регионот. Идната употреба на водород и обновливи гасови, која е исто така на агендата на состанокот, укажува на тоа дека земјите од регионот планираат навремено да се подготват за промените во глобалниот енергетски сектор.
Решавањето на проблемите со високиот напон во регионот, вклучително инсталирањето компензатор во трансформаторската станица „Врање 4“ до крајот на годината, како и справувањето со високите нивоа на оптоварување на регионалната преносна мрежа, се конкретни чекори кон подобрување на стабилноста на електроенергетскиот систем во целиот регион.