Собранието утре во трето читање го изгласува законот за јавни набавки, ветото на претседателката се однесуваше само на мандатот на комисиите

Собранието на Република Македонија утре во трето читање треба да го изгласа законот за изменување и дополнување на Законот за јавни набавки, откако претседателката Гордана Силјановска-Давкова не го потпиша указот за донесениот закон на 26 октомври 2026 година. Според изворот, ветото на шефицата на државата се однесувало само на еден член од законот, а не и на спорната одредба за бришење на факторот „најниска цена“ при јавните набавки.

Претседателката Силјановска-Давкова се побунила против тоа што дотогашното законско решение предвидувало петгодишен мандат со право на уште еден избор, односно најмногу десет години членство во Комисијата за јавни набавки. Новата формулација „со право на повторно именување“, според неа, оставала можност за неограничен број реизбори на членовите на комисиите. Токму поради оваа одредба таа ставила вето, а не поради бришењето на критериумот „најниска цена“.

Бидејќи во трето читање веќе нема право на амандмани, владејачкото мнозинство предводено од ВМРО-ДПМНЕ без проблем може да го изгласа законот на утрешната собраниска седница. Пратениците денеска со амандман го тргнаа членот 13, односно одредбата поради која претседателката стави вето, со што се отстранува единствената пречка за донесување на законот во целост.

Според изворот, вкупно биле поднесени 2.158 амандмани за Предлог-законот за изменување и дополнување на Законот за јавните набавки, но владејачкото мнозинство поднело само еден амандман со кој се предлага бришење на членот 13. Со тоа се овозможува законот да биде изгласан без дополнителни измени.

Со бришењето на условот „најниска цена“ и враќањето на „квалитетот на услугата или на производот“ што е предмет на јавна набавка, според изворот, се враќаат на голема врата субјективните одлуки на носителите на јавни функции за тоа кој ќе го добие тендерот. Тоа, како што се наведува, често е на штета на државниот буџет и на буџетите на локалната самоуправа, поради што и беше воведен критериумот „најниска цена“ при јавните набавки. Во стручната фела овој закон е познат како „Закон за легално крадење“.

Изворот потсетува дека токму враќањето на субјективното оценување на понудите беше причината поради која претходно беше воведен критериумот „најниска цена“, со цел да се намалат можностите за дискреционо одлучување при доделувањето на јавните набавки. Со новите измени, носителите на јавни функции повторно ќе имаат широка слобода да одлучуваат кој ќе го добие тендерот, што според критичарите отвора простор за злоупотреби на јавните средства.

Од друга страна, претседателката Силјановска-Давкова со своето вето сакала да спречи неограничено реизбирање на членовите на комисиите за јавни набавки, но со оглед на тоа што пратениците го избришаа токму тој член, нејзината забелешка останува без практичен ефект врз конечната содржина на законот. Така, власта нема пречки утре да си го изгласа законот во трето читање, со што ќе стапи на сила новата регулатива за јавните набавки.