Скопје и Подгорица на различни патишта кон ЕУ: зошто Црна Гора преговара, а Македонија чека?
Автор: Редакција на FinPortal.mk ·
Изјавата на хрватскиот премиер Андреј Пленковиќ за осумте барања што Загреб ѝ ги поставува на Црна Гора повторно го отвори прашањето за разликите во пристапот кон земјите кандидатки за членство во Европската Унија. Според анализата, вистинската поента не е во бројот на условите, ниту во тоа дали Хрватска има право да бара решавање на спорните прашања со Црна Гора, туку во природата на тие барања, начинот на кој се поставуваат и, пред сè, во можноста земјата кандидат да продолжи со евроинтегративниот процес додека работи на нивно надминување. Токму тука македонското искуство добива посебна тежина. Црна Гора веќе со години ги води пристапните преговори, отвора и привремено затвора поглавја, а истовремено се соочува со барања од Хрватска за прашања што произлегуваат од заедничкото историско наследство и меѓусебните односи. Македонија, од друга страна, и по долгогодишното исполнување на европската агенда останува пред суштинскиот почеток на преговорите, со услови што не се ограничуваат само на реформите, европското законодавство и функционирањето на институциите туку и задираат многу подлабоко. Затоа, според анализата, споредбата меѓу двата случаја не треба да се сведе на едноставна констатација дека едната земја има осум барања, а другата била соочена со помалку или повеќе условувања. Многу поважно е да се утврди дали станува збор за спорови што можат да се решаваат со конкретни правни и дипломатски инструменти или за барања што навлегуваат во чувствителни прашања на националното самоопределување. Одговорот на тоа прашање може да помогне да се разбере зошто евроинтегративните патишта на Македонија и Црна Гора се развиваат толку различно. Хрватските барања кон Црна Гора опфаќаат прашања како расветлувањето на судбината на исчезнатите лица, воените злосторства, логорот Морињ, имотните побарувања и разграничувањето. Станува збор за сериозни теми што, како што се наведува, не можат да се решат со п... Според изнесеното во текстот, клучната разлика е во тоа што Подгорица до