Скопје бара билатерална средба меѓу Муцунски и Петрова-Чамова во Софија

Министерството за надворешни работи и надворешна трговија на Северна Македонија официјално упатило барање за средба меѓу шефот на дипломатијата Тимчо Муцунски и министерката за надворешни работи на Бугарија, Велислава Петрова-Чамова. Барањето е потврдено од страна на ресорното министерство, а доколку биде прифатено, средбата ќе се организира веќе следната недела во Софија.

Според информациите, средбата би се одржала на маргините на министерскиот состанок посветен на Коридорот 8, инфраструктурниот проект кој ги поврзува двете земји и поширокиот регион. Токму овој настан е причината поради која македонскиот министер за надворешни работи и надворешна трговија ќе престојува во бугарската престолнина следната недела, што се оценува како погодна можност за остварување на билатерален контакт на високо ниво.

Барањето за средба доаѓа по посетата на претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен, на Скопје на 2 октомври. За време на посетата, фон дер Лајен го советувала премиерот Христијан Мицкоски да се побара билатерална средба меѓу министрите за надворешни работи на двете држави, како чекор кон деблокирање на процесот на приближување кон Европската Унија.

Премиерот Мицкоски ја потврдил оваа комуникација со претседателката на Европската комисија, нагласувајќи дека веднаш по советот презел конкретна акција. Тој изјавил дека од претседателката добил совет дека веќе следната недела министерот за надворешни работи и надворешна трговија е во Софија поради Коридорот 8 и проектите кои се движат во рамките на тој коридор, и дека треба да се побара од домаќинот средба на билатерална основа. Мицкоски додал дека веднаш побарал од министерот да испрати дипломатска нота и да побара време за средба и состанок со неговата колешка, со цел процесот да почне да се движи од некаде.

Ваквиот одговор премиерот го дал на прашање за тоа како било прифатено неговото барање Европската Унија да се вклучи во разговорите со Бугарија. За вакво барање зборувал и министерот Муцунски, а истото не наишло на противење ниту од Софија, од каде порачале дека Бугарија останува отворена за конструктивен дијалог со Северна Македонија и дека процесот на пристапување на земјата е европско прашање.

Односите меѓу двете држави се влошија во 2020 година, кога Софија стави вето за преговарачката рамка за земјава поради спор околу јазикот, историјата и бугарското малцинство. Со посредство на европските партнери, беше пронајден компромис според кој Северна Македонија прифати во Преамбулата од Уставот, покрај веќе постоечките, да се додаде и бугарската заедница, додека од друга страна се задржа чистата формулација за македонскиот јазик, со тоа што Бугарија даде унилатерална изјава во која го изрази својот став за ова прашање.

Со ваков компромис, на 19 јули 2022 година Северна Македонија ја одржа Првата меѓувладина конференција со Европската Унија во рамки на пристапниот процес. Од бугарското Министерство за надворешни работи порачаа дека пристапувањето на Македонија во Европската Унија мора да се разгледува во европските институции, што дополнително ја нагласува важноста на билатералните контакти како прв чекор кон поширокиот европски дијалог.

Доколку средбата меѓу Муцунски и Петрова-Чамова биде договорена, таа ќе претставува прв директен контакт на министерско ниво меѓу двете земји по подолг период на заладени односи. Овој чекор се совпаѓа со очекувањата дека Коридорот 8, како заеднички инфраструктурен и стратешки проект, може да послужи како основа за обновување на комуникацијата и за градење на доверба меѓу Скопје и Софија.