Силјановска-Давкова: Брисел го менува пристапот кон спорот меѓу Скопје и Софија, сè појасно се бара директен дијалог

Во пристапот на Европската Унија за надминување на блокадата и спорот меѓу Скопје и Софија се забележува јасна промена, откако од највисокото раководство во Брисел сè погласно се бара директен дијалог меѓу двете страни. Ова го посочи претседателката Гордана Силјановска-Давкова во гостувањето во емисијата „Тема на денот“, нагласувајќи дека ваквиот став на Брисел е нешто за што македонската страна одамна се залага.

Според шефицата на државата, пораките кои деновиве пристигнуваат од европските лидери го менуваат досегашниот наратив во кој Бугарија тврдеше дека прашањето не е билатерално, туку спор со самата Европска Унија. Силјановска-Давкова потсети дека слушнала како претседателката на Европската комисија, Урсула фон дер Лајен, повикува на нешто што македонската страна одамна „бона фиде“ не само што го препорачувала, туку и посегала по него. „Зборувам за дебата и дијалог, оти ако не се сослушате, нема да може да се разберете, ниту пак да се обидете да се себеанализирате“, истакна претседателката.

Таа потсети на досегашната крута реторика од Софија секогаш кога од македонска страна се инсистирало на разговори. „Ако секогаш кога ние велиме: ‘потребен е дијалог, треба да седнеме’, одговорот е: ‘Не може, немате вие проблем со нас, имате проблем со Европската Унија’. Но, Фон дер Лајен рече дека соседите мора да се почитуваат, да разговараат, да се поддржуваат и дека е добро да почне приказната меѓу министрите за надворешни работи“, посочи Силјановска-Давкова.

Во дебатата беше нотирано дека промената во дикцијата на Европската Унија станува сè поочигледна по настапите на претседателката на Европската комисија, но и на претседателот на Европскиот совет, Антонио Кошта, кој за време на посетата на Софија сугерираше потреба од гаранции за процесот.

Токму прашањето за гаранциите е клучно за македонската позиција, нагласува Силјановска-Давкова, бранејќи го македонскиот предлог за одложено дејство на уставните измени. „Ве разбирам, но кажете ми ги гаранциите. Затоа ние, кога велиме со одложено дејство, велиме дека тоа е еден многу добар предлог, вообичаен во компаративното уставно право“, подвлече претседателката, додавајќи дека предвидливоста на европскиот пат мора да биде загарантирана за процесот да се извади од статус кво состојбата.

Според изнесеното во дебатата, повикот за директен дијалог меѓу Скопје и Софија доаѓа како резултат на сè појасните пораки од највисокото раководство во Брисел, што претставува отстапување од досегашната позиција во која бугарската страна инсистираше дека спорот не е билатерален, туку дека се работи за прашање меѓу Македонија и Европската Унија. Претседателката оценува дека ваквата промена во наративот е значајна за македонската позиција, бидејќи ја отвора можноста за разговори на билатерално ниво, што досега беше одбивано.

Македонскиот предлог за одложено дејство на уставните измени, како што објасни шефицата на државата, претставува механизам со кој би се обезбедила предвидливост на европскиот пат, односно гаранција дека процесот нема да остане блокиран во статус кво состојба. Таа нагласи дека овој предлог е вообичаен во компаративното уставно право и дека токму затоа е неопходно јасно да се дефинираат гаранциите пред да се преземе следниот чекор.

Во дебатата беше заклучено дека промената во дикцијата на Европската Унија е видлива и по настапите на претседателот на Европскиот совет, Антонио Кошта, кој при посетата на Софија сугерираше дека е потребна заштита и гаранции за процесот. Оваа порака, заедно со повикот на Урсула фон дер Лајен за дијалог меѓу соседите, според претседателката, претставува основа за понатамошни разговори меѓу министрите за надворешни работи на двете земји.

Силјановска-Давкова во своето гостување ја повтори позицијата дека македонската страна останува посветена на дијалог и на европскиот пат, но дека без јасни гаранции за предвидливост на процесот, не може да се очекува излез од сегашната состојба. Таа оцени дека токму затоа е важно што Брисел сè поотворено зборува за потребата од меѓусебно почитување и разговор меѓу соседите, што досега не беше случај во официјалните пораки.