Штедењето не го стигнува растот на трошоците — првиот дом сè уште далечна цел за младите

Лук Ансти, 23-годишен информатичар од Шропшир, штеди секој месец веќе три години. Но и покрај редовната штедња, тој смета дека сопствен дом е сè уште далеку. „Не е онаму каде што би сакал да биде. Кога можам, се трудам да ставам повеќе, но една од работите на кои внимавам е тоа што сум во последната година од универзитетот“, вели тој. Ансти веќе го надминал прагот по кој мора да почне да го враќа студентскиот кредит.

За Ансти, купувањето прв дом значи повеќе од влез на пазарот на недвижности. Тој се надева дека тоа ќе му даде можност да се вкорени, откако поголем дел од детството го поминал во преселби поради воената кариера на неговиот татко. „Мислам дека никогаш не сум останал на едно место повеќе од три години, па би било убаво конечно да имам место каде што можам да останам“, изјави тој. По десет години поминати во Германија и постојано преместување низ Обединетото Кралство, вели дека копнее по стабилност и можност да купи сопствен простор.

Ансти заработува повеќе од 25. 000 фунти годишно работејќи во ИТ и живее во заеднички дом. Сепак, вели дека трошоците за живот го отежнуваат штедењето. „Ако се земе неделната набавка, порано тоа беа можеби 20-30 фунти. Сега е 60“, вели тој. „Порано плаќав високи 40, ниски 50 за полнење бензин. Сега плаќам речиси 70 за резервоар. Можеш да скратиш претплати и слични работи, но јас не плаќам ниту една.

Владата го најави шемата „Твој прв дом“ во септември, а дополнителни детали се очекуваат во буџетот што канцеларот Џон Хили ќе го претстави во среда. Според предлогот, подобните купувачи на прв дом во Англија би можеле да добијат државно поддржан капитален заем во вредност од 20 отсто од вредноста на новоградба. Заемите би имале почетен период без камата и се наменети да им помогнат на луѓето да купат дом со депозит од само 2,5 отсто. Домаќинствата со приход под 110.000 фунти би се квалификувале, а прагот би бил 140.000 фунти за домови купени во Лондон.

Шемата е слична на претходни програми, меѓу кои и „Помош за купување“, која исто така користеше капитални заеми за поддршка на купувањето домови. Претходните шеми не го ограничуваа правото на учество според приход, но се соочија со критики од некои кои тврдеа дека помогнале да се поттикнат цените на недвижностите со тоа што им овозможиле на поимотните домаќинства да позајмат повеќе.

Ансти вели дека би бил воздржан да преземе дополнително задолжување. „Не сакам да додавам повеќе заеми. Тоа е сепак заем. Не прецизираат колку долго е без камата. Можеби првично ќе заштедиш, но штом почнат каматите на тој заем, тоа може да ти се врати како удар одзади. Мислам дека би им помогнало на луѓето да влезат на пазарот на недвижности, но долгорочно не е добра идеја. Изгледа како малку коцкање, бидејќи се потпираш на стабилни каматни стапки во иднина.

Џулија Вестон од Велингтон работи како агент за недвижности повеќе од 30 години. Вели дека е тешко да се знае дали ваква шема би успеала. „Ако земете заем што е практично заем за заеднички капитал, како што беше „Помош за купување“, а потоа каматните стапки пораснат, при обновата на хипотеката по пет години мора да вградите огромен дел од парите по повисока каматна стапка“, вели таа. „Што ако ја изгубите работата, што ако добиете неочекувано бебе или изгубите еден од приходите? Не добивате само тој дел — мора да запомните дека за делот што го изнајмувате од која и да е организација, исто така плаќате.