Штедачите ќе имаат пет години да го подигнат обесштетувањето од пропадната банка

Граѓаните кои имаат сметки и заштеди во банка што пропаднала ќе имаат рок од пет години да ги подигнат парите од обесштетувањето од Фондот за осигурување на депозити. Ако не ги подигнат во тој период, средствата ќе останат во буџетот на Фондот. Оваа новина ја предвидуваат предложените измени на Законот за Фондот за осигурување на депозити, кои се веќе во собраниска процедура, а целта е да се стави крај на досегашната практика на бесконечни обесштетувања.

Актуелниот закон не предвидува никаков рок за подигање на парите од обесштетувањето, што досега значело дека штедачите со децении можеле да ги бараат своите средства. Според предложените измени, обврската на Фондот за исплата на обесштетување престанува во рок од пет години од денот на конечноста на решението. Неподигнатите средства за обесштетување, со исклучок на средствата кои се со право на наследство, се пренесуваат во средствата на Фондот за заштита на депозити.

Исклучок од новото правило се парите од заштедата кои се со право на наследство, што значи дека наследниците на починати штедачи нема да бидат ограничени со овој петгодишен рок. Оваа одредба е вградена во предлог-законот за да се заштитат правата на наследниците, кои често ги остваруваат своите права со поголемо доцнење поради правни и административни постапки.

Според последниот објавен извештај на Фондот за осигурување на депозити од 2023 година, од неговото основање во 1997 година до крајот на 2023 година пропаднале пет банки и седум штедилници. Вкупната пресметана обврска за обесштетување од дванаесетте поранешни членки на Фондот изнесува 5,7 милијарди денари, односно 92,6 милиони евра. Од нив останале неисплатени вкупно 8,27 милиони евра за 226.192 депоненти.

Најголемиот дел од овие неподигнати средства се однесува на „Еуростандард банка“, каде што останале неподигнати околу 5,86 милиони евра за 124.296 депоненти, како и на „Македонска банка“, со околу 2,27 милиони евра за 96.812 депоненти. Останатите средства се однесуваат на други пропаднати банки и штедилници. Во извештајот се наведува дека голем дел од неподигнатите обесштетувања кај „Еуростандард банка“ се однесуваат на многу мали износи.

За потсетување, „Македонска банка“ престана со работа и влезе во процес на ликвидација во 2007 година, а во 2016 година започна исплатата на обесштетувања за поранешните штедачи. Со новите законски измени, државата сака да го затвори кругот на ваквите долгогодишни постапки и да обезбеди дека неподигнатите средства нема вечно да стојат како обврска на Фондот.

Предложените измени се во собраниска процедура, што значи дека за нив треба да одлучи Собранието. Доколку бидат усвоени, тие ќе важат за сите идни случаи на пропаднати банки, а рокот од пет години ќе почне да тече од денот кога решението за обесштетување ќе стане конечно. Со тоа се воведува ред во системот на осигурување на депозити и се спречува ситуацијата средствата на Фондот со години да остануваат резервирани за неподигнати обесштетувања.