Шкотска пред градежен бум на дата-центри: 23 гигантски проекти, активистите бараат мораториум

Шкотска се најде во центарот на глобалната трка за изградба на дата-центри, откако се појавија планови за најмалку 23 гигантски дата-центри напојувани со вештачка интелигенција. Експлозијата на вештачката интелигенција во последните години ги натера технолошките компании да градат нови „хиперразмерни“ дата-центри, а некои од нив би се вброиле меѓу најголемите во светот. Поддржувачите тврдат дека тие се од витално значење за иднината и дека можат да донесат милијарди фунти инвестиции, како и илјадници работни места. Противниците, пак, стравуваат од влијанието на нивната големина врз локалните заедници, огромните количества енергија што ги трошат, па дури и од бучавата што ја создаваат.

Однадвор, дата-центрите изгледаат како фабрика или магацин. Внатре, илјадници светла трепкаат и вентилаторите зујат додека редови компјутерски сервери ја напојуваат вештачката интелигенција. Додека некои ги градат технолошки гиганти како Amazon, други инвеститори се повикуваат на комерцијална доверливост кога ги прашуваат што всушност напојуваат. Шкотските дата-центри во моментов се релативно мали, но некои од предлозите за хиперразмерните верзии се огромни. Еден од најголемите е во Охтертул во Фајф, каде локацијата би опфатила 60 хектари — приближно колку 84 фудбалски игралишта.

Во моментов, најголемиот дата-центри во Шкотска се смета дека е локацијата на DataVita во Ердри, со капацитет од 12 мегавати. Новите дата-центри што се предлагаат се на сосема ново ниво. Ако се реализира планот за Чепелкрос во Дамфрис и Галоуеј, тој ќе има капацитет од 1.000 мегавати, што би го направило еден од најголемите дата-центри во светот. Во Охтертул, планираниот дата-центри од 600 мегавати би бил со иста големина како соседното село.

Шкотските зелени и кампањските групи побараа мораториум за големите дата-центри, тврдејќи дека тие би можеле да ги поткопаат климатските цели и да извршат дополнителен притисок врз снабдувањето со обновлива енергија. Шкотската влада досега одби да воведе мораториум. Една од најголемите предности на Шкотска за инвеститорите во дата-центри е силниот сектор за обновлива енергија. Шкотска произведува огромни количества електрична енергија од ветер, а дел од таа енергија во моментов се губи затоа што мрежата нема доволен капацитет да ја пренесе од местото на производство до местото каде што е потребна. Сепак, експертите предупредуваат дека тоа не значи оти дата-центрите би работеле целосно на обновлива енергија. Во периоди на слаб ветер или кога облаците го блокираат сонцето, може да се наложи активирање на електрани на фосилни горива за да се обезбеди потребната енергија.

Покрај огромната потрошувачка на електрична енергија, гигантските дата-центри можат да бараат и големи количества вода за да се спречи нивното прегревање. Додека технолошката индустрија тврди дека развива поефикасни системи за ладење, индустриски извори му соопштиле на BBC минатата година дека планот на британската влада да ја направи Велика Британија „светски лидер“ во вештачката интелигенција би можел да ги стави веќе преоптоварените резерви на вода за пиење под дополнителен притисок. Еден експерт неодамна тврдеше дека сегашните дата-центри во Шкотска трошат помалку вода дневно отколку библиотеките, но постојат значителни грижи за тоа колку вода би можеле да трошат хиперразмерните центри доколку добијат одобрение.