Само пет земји на пат кон целта за преполовување на смртните случаи на патиштата до 2030 година

Резултатите од статистиката за безбедноста на патиштата за 2025 година потврдуваат дека само пет земји се на пат да ја исполнат целта за намалување на смртните случаи на патиштата за 50 отсто до 2030 година: Белгија, Бугарија, Данска, Полска и Романија. И покрај напредокот од 2019 година, Бугарија и Романија, заедно со Хрватска, продолжуваат да имаат највисоки стапки на смртност во ЕУ кога се мери бројот на загинати на милион жители — 71, 68 и 65 смртни случаи на милион. На спротивниот крај од рангирањето, Шведска и Данска бележат најниски стапки на смртност, со 19 и 24 смртни случаи на милион жители соодветно.

Според објавените податоци, постарите лица почесто се жртви на сообраќајни несреќи отколку другите возрасни групи, додека патничките автомобили и ранливите учесници во сообраќајот, како пешаците, велосипедистите и мотоциклистите, се најизложени на сообраќајни жртви. Покрај тоа, најголемиот дел од смртните случаи на патиштата се случуваат на рурални патишта надвор од урбаните средини.

За секој загинат во сообраќајна несреќа, проценето е дека пет лица се тешко повредени. Тоа значи дека околу 100 илјади луѓе низ ЕУ годишно претрпуваат тешки повреди во сообраќајни несреќи, со сериозни последици врз физичката, психолошката и социоекономската благосостојба на жртвите и нивните семејства.

Објавените бројки ги откриваат конечните податоци за смртните случаи на патиштата за 2025 година, по објавувањето на прелиминарните податоци во март 2026 година.

Апостолос Ѕиѕикостас, европски комесар за одржлив транспорт и туризам, изјави: „Безбедноста на патиштата е повеќе од правила и регулативи. Станува збор за заштита на животи и спречување трагедии што ги погодуваат семејствата и заедниците низ Европа. Во Европската Унија, секој изгубен живот на нашите патишта е еден премногу. Нашата цел е јасна: да обезбедиме секој граѓанин, каде и да патува и со кое и да е превозно средство, да може да стигне до својата дестинација. Тоа значи да ги направиме нашите патишта побезбедни, да ја зајакнеме превенцијата и да обезбедиме секое патување да заврши безбедно.

Прелиминарните податоци покажуваат дека бројот на земји што пријавуваат намалување на смртните случаи над 5 отсто во првата половина на 2026 година во споредба со истиот период во 2025 година е поголем од оние што пријавуваат зголемување на смртните случаи на патиштата, што е позитивен сигнал за ЕУ во намалувањето на сообраќајните жртви во 2026 година. Овие прелиминарни бројки, сепак, треба да се толкуваат со претпазливост. Во некои земји, поради мали бројки, овие податоци подлежат на значителни годишни флуктуации. Покрај тоа, смртните случаи на патиштата подлежат на сезонност, со поголема зачестеност на несреќи во летниот период.

Европската комисија ќе продолжи внимателно да ги следи овие трендови и да ги поддржува земјите-членки во решавањето на новите прашања. Конференцијата на ЕУ за безбедност на патиштата во 2026 година ќе се одржи на 23 ноември 2026 година во зградата Шарлемањ во Брисел. Овој централен настан ја означува половината од десетгодишната стратегија на Европа за преполовување на смртните случаи и тешките повреди на патиштата до 2030 година и ќе ги собере креаторите на политики, истражувачите, лидерите на граѓанското општество и приватниот сектор за да ја истражат иднината на безбедниот патнички транспорт во ЕУ. Дискусијата ќе се фокусира на критични нови прашања, како употребата на здравствени податоци за безбедност на патиштата, подемот на поврзани и автоматизирани возила, како и растечката важност на политиките и одлучувањето засновани на податоци.

За време на настанот, Комисијата ќе ги објави и победниците на наградите за извонредност во безбедноста на патиштата за 2026 година, со што ќе ги прослави најинспиративните и најуспешните иницијативи за безбедност на патиштата на континентот.

Во 2018 година, ЕУ си постави цел за намалување од 50 отсто на смртните случаи и тешките повреди на патиштата до 2030 година, со цел да се достигне речиси нула смртни случаи на патиштата до 2050 година („Визија нула“). Комисијата објави извештај за спроведувањето на рамката за политика за безбедност на патиштата на ЕУ на среден рок во 2026 година. Извештајот потврдува дека е постигнат значителен напредок во намалувањето на сообраќајните жртви, но сегашното темпо сè уште е недоволно.

Безбедноста на патиштата е заедничка одговорност меѓу ЕУ и земјите-членки. Додека националните и локалните власти ја извршуваат поголемиот дел од секојдневната работа, ЕУ придонесува со безбедносни правила за инфраструктурата.