Сајбер-напади врз фрижидери и лажни бомбени закани: тест за европската отпорност

Европа се соочува со низа безбедносни закани овој месец, меѓу кои сајбер-напади врз системите за ладење во супермаркети и лажни бомбени закани што предизвикаа нарушувања во десетици патнички летови. Според експерти за CNBC, ваквите напади можат да создадат економска штета, јавна вознемиреност и притисок врз владите, дури и без отворен воен конфликт.

Минатата недела хакери далечински манипулираа со системите за ладење во супермаркети низ Европа, принудувајќи ги трговците да фрлат расипана храна и откривајќи ранливости во секојдневната инфраструктура. Во Белгија, Луксембург, Шведска и Холандија системите биле поставени на температури до 50 степени Целзиусови, што ги зафатило трговците како Ahold Delhaize, IKEA, Colruyt Group и Carrefour. Претходно, во октомври, сајбер-напад беше насочен кон стотици француски супермаркети, предизвикувајќи пожари, прегревање на фрижидерите и расипување на храната. Потоа беа таргетирани и системите за ладење на француска крвна банка, а бран сомнителни лажни бомбени закани наруши десетици летови низ континентот, принудувајќи пренасочувања и во некои случаи придружба од борбени авиони. Неделата кулминираше со бомбени закани кон европски медиумски куќи, вклучително британскиот Sky News и ирскиот јавен радиодифузер RTÉ.

Фредрик Бликс, експерт за сајбер-безбедност во Visente и вонреден професор на Универзитетот во Стокхолм, изјави за CNBC дека нападите врз супермаркетите барале многу малку техничка софистицираност, бидејќи ранливите контролни системи за ладење биле директно поврзани со јавниот интернет. Според него, некои системи биле заштитени само со стандардни лозинки или лесно погодливи податоци. „Овие напади навистина не бараат некое специфично напредно знаење за извршување“, рече тој, предупредувајќи дека публицитетот околу инцидентите може да поттикне напади по углед. „Секој може да го направи тоа, и не бара ресурси од држава или слично.

Инцидентите доаѓаат во услови на зголемени геополитички тензии и внатрешни немири низ делови од Европа, при што цивилната инфраструктура потенцијално станува сè попривлечна цел за непријателски актери. Сидхарт Каушал, истражувач во Кралскиот институт за обединети услуги (RUSI), изјави за CNBC дека ако Русија е одговорна, ваквите напади би можеле да имаат за цел да ги прикажат трошоците од континуираната европска поддршка за Украина. „Мислам дека повеќе се работи за наметнување трошоци“, рече тој. „Убедување на европското политичко раководство дека трошоците од војната можат да стигнат до нив.“ Русија не одговори веднаш на барањето на CNBC за коментар.

Каушал нагласи дека инцидентите треба да се гледаат во поширокиот контекст на сомнително саботажа и хибридни закани низ Европа, вклучително оштетување на подводни кабли во Балтичкото Море. Тој ги спомена и заканите со смрт упатени до европските одбранбени директори и бомбата поставена на авион на DHL во 2024 година. Европските влади се соочуваат со поголема несигурност околу американските безбедносни гаранции по децении недоволно инвестирање во одбраната, додека истовремено се справуваат со пораст на неконвенционални, но потенцијално разорни закани.