САД повторно отвораат воена база од Студената војна на Гренланд — договор за „трајна контрола врз безбедноста

Соединетите Американски Држави планираат повторно да отворат воена база од периодот на Студената војна во јужниот дел на Гренланд и да распоредат сили во источен пункт кој во моментов го води данската патрола со кучиња санки. Ова е дел од поширок безбедносен договор што САД, Данска и Гренланд треба да го потпишат во вторник, објави CNBC повикувајќи се на извештај на Reuters.

Претседателот Доналд Трамп минатата недела објави дека постигнал договор со Гренланд и Данска, кој, како што рече, на САД ќе им даде „трајна контрола врз безбедноста и сите други потреби“ на данската островска територија. Двете нови локации се Narsarsuaq, каде што живеат само неколку десетици жители откако САД ја затворија својата база Bluie West One во 1950-тите, и Mestersvig, воен пункт што го користи Sirius Patrol, единица на данските специјални сили.

Условите на договорот сè уште не се објавени и може да не бидат финализирани до потпишувањето на трите влади на Генералното собрание на Обединетите нации во Њујорк. Белата куќа, како и владите на Данска и Гренланд, не одговорија веднаш на барањата на CNBC за коментар.

Договорот доаѓа откако Трамп извесно време инсистираше на американска контрола врз Гренланд и во одредени моменти не исклучуваше употреба на воена или економска сила за да ја преземе полуавтономната данска територија. Тоа ги вознемири жителите на Гренланд и отвори пукнатина меѓу земјите членки на НАТО. Гренланд постојано тврди дека не е на продажба, а Европската Унија претходно оваа година едногласно го прекори Трамп поради неговите настојувања да го преземе островот.

Сепак, Трамп во петокот сигнализираше дека е задоволен од новиот договор, тврдејќи дека тој ги решава „СИТЕ наши бројни американски грижи“ и тоа без трошок за САД. Владата на Гренланд во соопштение минатата недела наведе дека договорот ќе ја зајакне безбедноста на Гренланд, на Данска, на САД и на поширокиот западен сојуз. Данската премиерка Мете Фредериксен исто така истакна дека пактот „ја признава сувереноста и територијалниот интегритет на Кралството и правото на гренландскиот народ на самоопределување“.

Американскиот државен секретар Марко Рубио во понеделникот ги повика лидерите на арктичките сојузници, меѓу кои Канада, Данска, Гренланд, Норвешка и Шведска, да го зголемат одбранбеното трошење во регионот и ја нагласи потребата од развој на суверени воени и економски капацитети, како и од финансирање на критичната инфраструктура.

Пошироките одредби би забраниле на земји кои не се членки на НАТО, особено Кина и Русија, да воспостават воено присуство на Гренланд и би забраниле чувствителни инвестиции од несојузници во секторите на критичните минерали и рударството. Повлекувањето на морскиот мраз отвори нови бродски линии и разоткри наоѓалишта на минерали низ Арктикот, привлекувајќи ги САД, Русија и Кина да го зајакнат своето присуство во регионот.

За време на Студената војна, САД одржуваа 17 воени инсталации со повеќе од 10.000 припадници на Гренланд. Денес останува активна само вселенската база Pituffik, со околу 150 американски војници.