Сè повеќе градежни дозволи, сè помали станови: може ли просечната плата да стигне до сопствен дом?

Статистиката за градежништвото во Македонија бележи впечатлив раст, но зад бројките се крие тренд што директно ги засега граѓаните: квадратите стануваат сè помали, а патот до сопствен дом за просечното семејство е сè потежок. Прашањето што останува отворено е дали просечната плата воопшто може да го следи темпото на градежните инвестиции, особено кога понудата расте побрзо од куповната моќ.

Според најновите официјални податоци за август, во земјава биле издадени 333 одобренија за градење, со кои е предвидена изградба на дури 1.030 нови станови. Тоа претставува скок од 59,4 проценти во бројот на планирани станови во споредба со истиот месец минатата година, кога беа предвидени 646 станови. Бројот на самите градежни дозволи исто така забележал раст од 18,9 проценти, што говори дека градежната активност не е изолиран случај, туку поширок тренд.

Скопје останува епицентар на градежниот бум. Скопскиот Регион учествува со 105 одобренија, што е речиси една третина од сите издадени дозволи во државата. Сепак, она што е посебно интересно во анализата на податоците е односот меѓу бројот на станови и нивната површина. Во август минатата година, за 646 станови беа предвидени 64.251 квадратен метар. Во август оваа година, за 1.030 станови се предвидени 80.530 квадратни метри. Иако вкупната квадратна површина е зголемена за 25,3 проценти, бројот на станови пораснал за речиси 60 проценти. Овој голем јаз јасно укажува на нов урбан тренд — инвеститорите сè повеќе проектираат помали станови.

Кога станува збор за тоа кој инвестира, од вкупно 333 објекти опфатени со дозволите, 231 се во сопственост на физички лица, додека 102 се зад деловни субјекти. Ова покажува дека поединечните инвеститори водат по бројот на објекти, но големите бизнис-субјекти се оние кои ги градат поголемите станбени згради со повеќе единици. Вкупната проценета вредност на издадените одобренија во август достигна сума од 21,78 милијарди денари, што претставува скок од дури 315,5 проценти во споредба со лани.

Сепак, експертите укажуваат дека овој драстичен пораст не треба погрешно да се толкува како екстремен раст во станбената изградба, бидејќи најголемиот дел од сумата се должи на големиот инфраструктурен проект за изградба на автопатот А4 на делницата Блаце – Скопје. Со други зборови, рекордната вредност на одобренијата не значи автоматски и рекордна станбена понуда, туку пред сè одраз на еден голем инфраструктурен зафат.

Токму затоа централното прашање останува понудата наспроти куповната моќ. Иако статистиката бележи скок од речиси 60 проценти кај планираните нови станови, трендот покажува дека квадратите стануваат помали, а тоа често е показател дека инвеститорите ги прилагодуваат проектите кон она што купувачите реално можат да го платат. Пазарот на недвижности во Македонија продолжува да бележи динамични промени, но за просечното семејство прашањето не е статистичко — туку е дали со својот месечен буџет воопшто може да влезе во нов стан.

Додека бројот на дозволи и планирани станови расте, а вкупната вредност на проектите скока, јазот меѓу градежната активност и реалната куповна моќ на граѓаните останува нерешен. Градежниот бум на хартија е видлив, но за просечниот Македонец прашањето дали може да си овозможи стан сè уште нема јасен одговор.