Рокас: Работиме напорно за деблокада на евроинтеграциите, без детали за уставни измени со одложено дејство

Амбасадорот на Европската Унија во Македонија, Михалис Рокас, изјави дека се работи напорно за постигнување напредок во деблокирањето на македонскиот евроинтеграциски процес, но не откри дали се разговара за конкретниот модел на уставни измени со одложено дејство како можно решение. Рокас не потврди, но ниту демантираше дека токму тој модел е предмет на договор меѓу Скопје и Софија, пренесуваат македонските медиуми.

Прашан конкретно дали има информации за можноста уставните измени да бидат усвоени сега, а да стапат во сила со одложено дејство, евроамбасадорот рече дека не може да споделува информации. „Не можам да споделам какви било информации во врска со тоа. Работиме напорно да се постигне тоа. На тоа се работи од моето пристигнување“, изјави Рокас. Тој не навлезе во детали за тоа какво решение се разгледува, ниту потврди дека конкретно моделот на уставни измени со одложено дејство е предмет на договор.

Изјавите на европскиот амбасадор доаѓаат во период кога повторно во фокусот на јавноста е прашањето како да се деблокира процесот за членство на Македонија во Европската Унија, додека уставните измени остануваат клучното политичко прашање во односите меѓу Скопје и Софија. Токму уставните измени, односно внесувањето на бугарската националност во македонскиот Устав, се сметаат за услов што Софија го поставува за да го отблокира патот на Македонија кон ЕУ.

Евроамбасадорот беше прашан и за последниот потег на лидерот на бугарската партија „Преродба“ и пратеник Костадин Костадинов, кој поднесе иницијатива во бугарското Народно собрание со која бара македонскиот јазик да биде третиран како бугарски дијалект. Рокас одби да ја коментира иницијативата. „Немам коментар за политичар или пратеник од која било земја членка“, рече тој.

Македонскиот евроинтеграциски процес со години наназад се наоѓа во ќор-сокак поради нерешените билатерални прашања со Бугарија. Иако Македонија доби статус на кандидат за членство во ЕУ уште во 2005 година, а во 2020 година Европската комисија даде зелено светло за отворање на пристапните преговори, самиот почеток на преговорите остана блокиран. Причината е барањето на Софија за уставни измени со кои Бугарите би биле внесени како државотворен народ во македонскиот Устав, што е предуслов за одржување на првата меѓувладина конференција.

Токму затоа последните изјави на европскиот амбасадор во Скопје се толкуваат како сигнал дека дипломатските напори за надминување на блокадата продолжуваат, но без јавно откривање на деталите од преговарачката маса. Моделот на уставни измени со одложено дејство, за кој Рокас не сакаше да потврди дали е на маса, во дипломатските кругови се споменува како една од можните формули со која би се задоволиле барањата на Софија, а истовремено би се дал простор за внатрешен политички дијалог во Скопје.

Сепак, Рокас остана воздржан и не потврди дека токму овој модел е предмет на разговори. Неговиот став дека „работиме напорно да се постигне тоа“ и дека на тоа се работи „од моето пристигнување“ остава отворен простор за понатамошни дипломатски активности, но без конкретни рокови или гаранции. Од друга страна, неговата воздржаност да ја коментира иницијативата на бугарскиот пратеник Костадинов покажува дека европската дипломатија внимателно ги избегнува темите што дополнително би можеле да ги заострат односите меѓу двете земји.

Останува да се види дали најавената напорна работа ќе резултира со конкретен предлог што ќе биде прифатлив и за Скопје и за Софија, како и дали уставните измени со одложено дејство навистина се наоѓаат на преговарачката маса. Засега, единственото сигурно е дека процесот за пристап на Македонија во Европската Унија останува блокиран, а уставните измени – клучното политичко прашање што го одредува темпото на преговорите.