Роботскиот бум им останува недостапен за обичните инвеститори

Компаниите што ги развиваат роботите на иднината во најголем дел сè уште се приватни, што значи дека обичните инвеститори немаат можност да купат нивни акции на берза. Оние што сакаат да вложат во роботиката што ги освојува фабриките, магацините и домовите, остануваат со ограничени опции: производител на автомобили што ја врзува својата иднина за роботите, индустриски групи за кои роботиката е само еден од многуте бизниси и нов вид котирани фондови што наплаќаат високи провизии за пристап.

Tesla е еден од поизразените начини за индиректно изложување на роботиката. Како што изјави Илон Маск минатата година, околу 80 отсто од вредноста на компанијата ќе доаѓа од Optimus, нејзиниот хуманоиден робот, додека робо-таксите додаваат уште еден роботски елемент. Сепак, купувањето на Tesla и денес во основа значи купување на производител на автомобили. Автомобилскиот бизнис во вториот квартал годинава остварил 20,5 милијарди долари (18,1 милијарда евра) од вкупните 28,2 милијарди долари (24,9 милијарди евра) приходи, односно речиси 75 отсто, додека Optimus сè уште не забележал никаква продажба. Маск во јануари на Светскиот економски форум во Давос изјави дека до крајот на следната година очекува хуманоидните роботи да се продаваат на јавноста. Tesla оттогаш почнала да го произведува роботот во својата фабрика во Фримонт, Калифорнија, но Маск предупредил дека производството на Optimus на почетокот ќе биде исклучително бавно бидејќи сè е ново.

Дан Котсворт, раководител за пазари во британската инвестициска платформа AJ Bell, за Euronews изјавил дека многу инвеститори во Tesla ги држат акциите за да имаат пристап до претприемничките вештини на Маск, а продажбата на возила го одржува бизнисот и ги финансира поамбициозните идеи, вклучително и роботиката. Тој потсетува дека европските производители на автомобили вообичаено се тргуваат по помалку од десет пати од очекуваната заработка, додека Tesla се тргува по 165 пати, што значи дека голем дел од „синото небо“ е веќе вграден во цената.

Хуманоидните роботи го привлекуваат вниманието несразмерно на нивниот пазарен удел. Минатата година во светот биле продадени околу 7.000 вакви роботи за индустриска и професионална употреба, наспроти 603.000 индустриски роботи инсталирани ширум светот, според Меѓународната федерација за роботика. Ниту индустриските лидери ретко нудат чиста изложеност. Роботите сочинувале 44 отсто од продажбата на јапонскиот Fanuc во годината што завршила во март, а само меѓу 7 и 10 отсто од приходите на швајцарско-шведската групација ABB во последните две години. ABB, наместо да го издвои својот роботски оддел на берза како што првично планирала, се согласила да го продаде на јапонскиот SoftBank за 5,4 милијарди долари (4,7 милијарди евра). Германската KUKA го напуштила берзанскиот пазар во 2022 година откако кинескиот производител на апарати Midea презел целосна контрола, додека Siemens произведува софтвер и контролери за автоматизирани фабрики, а не самите роботи.

Ниту една од овие опции не нуди директен удел во самите стартапи, а токму тој јаз се обидува да го пополни фондот RoboStrategy. Фондот, кој почнал да се тргува на Nasdaq во мај под ознаката BOT, држи удели во приватни роботски компании и има јавно котирани акции, така што секој со брокерска сметка може да поседува дел од неговите инвестиции. Познати роботски стартапи како Figure AI, Dyna Robotics и Apptronik во јуни сочинувале по близу една петтина од неговата нето актива. Фондот го води Ендрју Канг, косновач на крипто-инвестициската фирма Mechanism Capital, кој во мај напишал на X дека кога пред две години првпат погледнал кон роботиката, повеќето венчур-капиталисти со кои се советувал препорачале да не се инвестира во тој сектор. Расположението брзо се сменило — роботските стартапи до средината на јуни годинава собрале 18,8 милијарди долари (16,6 милијарди евра), повеќе отколку во рекордната 2025 година, според платформата Crunchbase. Ваквите инструменти постојат затоа што компаниите денес остануваат приватни многу подолго: просечната американска технолошка компанија што излегла на берза во 2025 година имала 12 години, наспроти само четири во 1999 година, според професорот Џеј Ритер од Универзитетот во Флорида.