РКЕ размислува цената на гасот да ја врзе за берза — што значи тоа за сметките на потрошувачите?
FinPortal.mk · 2.10.2026 г.
Регулаторната комисија за енергетика (РКЕ) размислува пресметката за природниот гас да ја врзе за берзанска цена, по примерот на нафтените деривати. Оваа можност ја отвори претседателот на РКЕ, Ацо Ристов, во емисијата „Ноќно студио“ на 4ТВ, што веднаш покрена прашање за тоа како новата формула ќе ги заштити потрошувачите од ценовните шокови. Според Ристов, регулаторот во моментот ги зема предвид различните набавни цени на увозниците. Истовремено, тој ја опиша берзата како „манипулативна“ и предупреди на наглите промени на цените. Токму тука, според изнесеното, лежи слабата точка во образложението: предвидлива постапка за пресметување не гарантира и предвидлив износ на сметката. Референтната цена може да ја направи пресметката полесна за проверка, но заштитата од поскапувања зависи од тоа како таа ќе се применува во пракса. Како клучни детали што имаат различни последици за потрошувачите се издвојуваат изборот на берза, периодот за пресметување на просечната цена и брзината со која промените се пренесуваат на сметките. Се отвора и прашањето за разликата меѓу берзанската и реалната набавна цена. Ако компанија купи гас поевтино од избраната референца, дали таа заштеда ќе стигне до корисниците? Ако го купи поскапо, кој ќе ја покрие разликата? Без јасни правила за овие ситуации, не може да се процени кому новиот модел би му донел корист, а кому товар. Опфатот на најавата бара дополнително појаснување. Според официјалните информации на РКЕ, пазарот на природен гас е целосно либерализиран од 1 јануари 2015 година, а потрошувачите можат слободно да избираат снабдувач. Затоа споредбата со нафтените деривати сама по себе не значи дека се воведува единствена регулирана продажна цена на гасот. Разликата е важна, бидејќи либерализираниот пазар функционира по поинакви правила од регулираниот сегмент на дериватите. За домаќинствата приклучени на централното греење, клучна е врската со цената на парното. Самата РКЕ објаснува дека трошокот за гориво може да достигне до 80 проценти