Ревизија: „Мој Термин“ останал без договор за одржување 738 дена, ДЗР откри сериозни слабости во системот

Националниот здравствен информатички систем „Мој Термин“ во периодот од јануари 2021 до април 2026 година бил без договор за одржување вкупно 738 дена, што претставува 37,9 отсто од анализираниот период. Ова го покажува ревизијата на Државниот завод за ревизија, која откри низа слабости во управувањето со системот, кадровските капацитети, ИТ-безбедноста и заштитата на личните и медицинските податоци.

Според извештајот на ДЗР, за одржување на „Мој Термин“ и поврзаните информациски системи во јавните здравствени установи во анализираниот период биле склучени договори во вкупна вредност од 333,3 милиони денари, односно околу 5,42 милиони евра. Од овие средства, само девет отсто се однесувале на националниот здравствен информатички систем, додека 91 отсто биле наменети за други информациски системи во јавното здравство.

Ревизијата утврдила дека договорите за одржување на системот се склучувале на годишно ниво, без притоа да се обезбеди континуитет во функционирањето. Дополнително, во анализата не биле опфатени трошоците за апликативните софтвери и нивното одржување што ги користат матичните лекари и приватните здравствени установи, што дополнително ја отежнува целосната слика за вложувањата во овој сектор.

Посебен наод на ДЗР се однесува на концентрацијата на вложувањата. Имено, 48 отсто од вкупните вложувања кај јавните здравствени установи што користат други информациски системи биле концентрирани кај три софтверски компании. Според ревизијата, ваквата состојба упатува на ризик од концентрација и ограничена конкуренција на пазарот, што може да има долгорочни последици врз квалитетот и цената на услугите.

Ревизијата открила и сериозни кадровски слабости во Управата за електронско здравство. Во оваа институција биле пополнети само 29 отсто од предвидените работни места, а дел од кадровските потреби се надополнувале преку договори по дело што се склучувале на годишно ниво. Притоа, не била изработена функционална анализа за реалните потреби од кадар, што според ДЗР дополнително ја влошува состојбата со управувањето со системот.

ДЗР утврдил и дека Управата за електронско здравство, иако е надлежна за развој и надградба на интегрираниот здравствен информатички систем, нема ингеренции за спроведување јавни набавки поврзани со „Мој Термин“. Ваквата правна и институционална рамка создава дополнителни пречки во процесот на одржување и развој на системот, што може да доведе до натамошни проблеми во неговото функционирање.

Дополнителен наод во ревизијата се однесува на самиот назив „Мој Термин“. Според ДЗР, тој не бил регистриран и правно заштитен од надлежните институции, туку од економската организација која го развила системот. Ова отвора прашања за сопственоста и правната сигурност на еден од најважните дигитални сервиси во здравството.

Ревизијата на Државниот завод за ревизија ги опфатила и ризиците поврзани со ИТ-безбедноста и заштитата на личните и медицинските податоци, како и со обезбедувањето континуитет и стабилност во функционирањето на системот. Овие наоди доаѓаат во момент кога „Мој Термин“ е широко користен од граѓаните за закажување термини кај матичните лекари и специјалисти, што го прави неговото стабилно функционирање од суштинско значење за здравствениот систем.

Според извештајот, вкупните вложувања во информатичките системи во јавното здравство, вклучително и оние што не се директно поврзани со „Мој Термин“, изнесуваат 333,3 милиони денари во анализираниот период. Сепак, само мал дел од овие средства биле наменети за националниот здравствен информатички систем, што укажува на нерамномерен развој на дигиталната инфраструктура во здравството.

ДЗР во својот извештај заклучува дека постојат сериозни ризици за системот „Мој Термин“ и за поврзаните информатички системи во јавното здравство. Недостигот на континуирано одржување, слабите кадровски капацитети, нејасните ингеренции за набавки и нерешеното прашање за сопственоста на називот се само дел од проблемите што ревизијата ги идентификувала. Овие наоди доаѓаат како предупредување дека без системски реформи, дигиталната трансформација на македонското здравство може да остане заглавена меѓу добрите намери и слабата имплементација.