Рекорден долг од 1,45 трилиони долари: Дали пазарот е една корекција далеку од лавина од присилни продажби?
FinPortal.mk · 19.9.2026 г.
Американските инвеститори позајмија 1,45 трилиони долари за купување акции, што е втор највисок износ досега, покажуваат најновите податоци на Регулаторната управа за финансиската индустрија (FINRA). Само во август 2026 година маргиналниот долг порасна за околу 37 милијарди долари, на 1,45 трилиони, веднаш зад рекордните 1,50 трилиони долари забележани во јуни. Во споредба со почетокот на годината, салдото е зголемено за 228 милијарди долари или 19 отсто. Долгорочната споредба е уште поизразена. Од крајот на 2022 година, кога започна сегашната ера доминирана од вештачката интелигенција, задолжувањето на инвеститорите е зголемено за 847 милијарди долари или 140 отсто, додека индексот S&P 500 во истиот период забележа раст од 98 отсто. Тоа значи дека финансиската полуга расте побрзо од пазарната вредност што ја акумулираат инвеститорите, најверојатно затоа што тие земаат кредити за да купуваат акции во бумот на вештачката интелигенција. Маргиналниот долг достигна и невообичаено ниво во однос на економијата. Истражувањата врз основа на податоците на FINRA го сместуваат на приближно 4,5 отсто од американскиот БДП, што е над врвот од околу 3,6 отсто забележан во 2021 година и над нивото од 2,8 отсто околу дот-ком балонот во 2000 година. Тоа не значи дека може да се повтори 2000 или 2008 година, но значи дека под денешните цени на акциите лежи повеќе финансиска полуга. Вистинската опасност не е самото високо задолжување, туку истовремената присилна продажба што избива кога презадолжените инвеститори одеднаш бараат готовина. Кога вредноста на сметката паѓа под бараното ниво, брокерите можат да побараат дополнителен колатерал или да продадат хартии од вредност за да ја вратат сметката во согласност со правилата — понекогаш и без чекање на дозвола од инвеститорот. FINRA наведува дека фирмите можат да наметнат и повисоки „куќни" барања. Така се создава негативен круг во кој продажбата врши дополнителен притисок врз акциите. Сепак, не секој долар од 1,45 трилиони долари одедна