Реконструкцијата на студентските домови во Македонија ги приближува кон европските стандарди

Во Скопје е завршена реконструкцијата на студентскиот дом „Стив Наумов“, а при крај е и реконструкцијата на студентскиот дом „Кузман Јосифовски – Питу“. За уште седум други студентски домови низ земјава или тече постапка за избор на изведувач или, пак, наскоро треба да се распише тендер. Проектот го води Министерството за образование, а во него помагаат и финансиерите – Германската развојна банка KfW и Европската Унија. Освен што се подобрува стандардот на живеење на студентите, реконструкцијата е фокусирана и на енергетската ефикасност на студентските домови, кои во најголем дел потекнуваат од 50-ите и 60-ите години од минатиот век. Со новите мерки тие ќе трошат далеку помалку енергија и со тоа ќе ја заштитуваат и животната средина. Новите стандарди, сепак, ќе значат и намалување на бројот на легла.

Не беше толку одамна кога од оџакот на студентскиот дом „Кузман Јосифовски – Питу“ во Скопје излегуваше црн чад во зимските денови, а медиумите објавуваа написи со наслови како „Кузман ги отру скопјани“. Делото не беше со умисла да се наштети некому. Едноставно, греењето за студентите во зградата во Центар, направена во 50-ите години од минатиот век, беше на мазут. Но, претстојната зима „Кузман“ нема да го загадува Скопје. Првично, затоа што во него нема студенти – домот не работи. Но, така ќе остане и кога повторно ќе биде пуштен во употреба, најверојатно од следната година.

Котелот за мазут на студентскиот дом во центарот на Скопје е исчистен и запечатен. Зградата е поврзана на централно греење, а на покривот има мала фотоволтаична централа. Вградени се „фенкојлери“. Така кажуваат претставници на градежната компанија „Страбаг“, додека во обиколка низ домот водат група новинари и претставници на домашни и меѓународни институции. Веќе трета година зградата е активна градежна зона. Целта е да се подобрат условите за студентите, но притоа да се воведат највисоките можни стандарди за енергетска ефикасност. Освен активните механизми за ладеење и греење, тука се и трослојните прозорци, новата изолација и инсталации, нови врати и фасада.

Зафатите во енергетската ефикасност и стандардот на живеење во домот значат и дека значително ќе се намали капацитетот на легла. Но, од друга страна, кога нема студенти во летниот период, домот ќе работи и како хостел. Една од целите е домот никогаш повторно да не се претвори во „дупка без дно“, туку да биде економски поодржлив. Пет години планирање беа потребни за реализација на овој проект, што говори за сложеноста на зафатот и за посветеноста на сите вклучени страни.

Реконструкцијата на студентските домови во Македонија претставува значаен чекор кон приближување на стандардите за студентски сместување кон оние што важат во Европската Унија. Со воведувањето на современи системи за греење и ладење, со подобрената изолација и со користењето на обновливи извори на енергија, студентските домови не само што стануваат поудобни за живеење, туку и значително го намалуваат својот еколошки отпечаток. Ова е особено важно за Скопје, кое со години се соочува со сериозни проблеми со загадувањето на воздухот, а студентските домови со греење на мазут беа дел од тој проблем.

Финансиската поддршка од Германската развојна банка KfW и од Европската Унија е клучна за реализацијата на овој проект, бидејќи реконструкцијата на ваков обем бара значителни средства. Министерството за образование ја координира целата постапка, од избор на изведувачи до надзор над градежните работи. Со оглед на тоа што станува збор за објекти стари повеќе од шест децении, зафатот е сложен и бара темелна обнова на сите системи – од водовод и канализација до електрични инсталации и греење.

Намалувањето на бројот на легла е неизбежна последица од новите стандарди, бидејќи современите соби бараат поголем простор по студент. Сепак, претставниците на проектот сметаат дека квалитетот на сместувањето е поважен од бројот, а можноста домовите да работат како хостели во летниот период ќе обезбеди дополнителни приходи што ќе помогнат во нивното одржување. На тој начин се создава економски поодржлив модел што нема да зависи исклучиво од државниот буџет.

Со реконструкцијата на „Стив Наумов“ и „Кузман Јосифовски – Питу“, како и со претстојните зафати во уште седум други студентски домови низ земјава, Македонија прави значаен исчекор во модернизацијата на студентската инфраструктура. Овој процес не е само градежен зафат, туку и инвестиција во иднината на студентите и во заштитата на животната средина, што ги исполнува највисоките европски критериуми за енергетска ефикасност и одржлив развој.