Регулаторите предупредуваат: вештачката интелигенција може да предизвика нова финансиска криза
Вештачката интелигенција сè повеќе се наметнува како сериозна закана за банкарскиот сектор, а регулаторите изразуваат загриженост дека нејзината неконтролирана примена може да доведе до нова финансиска криза. Според предупредувањата на надзорните институции, забрзаното воведување на алгоритми и автоматизирани системи во финансиските текови создава ризици што досега не биле доволно проучени ниту адекватно регулирани.
Регулаторите стравуваат дека вештачката интелигенција, доколку се користи без јасни правила и контролни механизми, може да ги засили нестабилноста и несаканите ефекти врз пазарите. Особено внимание се посветува на можноста алгоритмите да донесуваат одлуки со голема брзина, што во услови на пазарни турбуленции може да предизвика верижни реакции и да ја влоши состојбата во банкарскиот систем.
Загриженоста доаѓа во момент кога финансиските институции сè поинтензивно инвестираат во алатки базирани на вештачка интелигенција, со цел да ги подобрат услугите, да ја зголемат ефикасноста и да ги намалат трошоците. Сепак, токму таа забрзана трансформација отвора простор за нови видови ризици, кои регулаторите ги оценуваат како потенцијално системски.
Според надзорниците, клучен проблем е недостатокот на транспарентност при одлучувањето на алгоритмите, како и тешкотијата тие одлуки да се објаснат и да се следат во реално време. Кога одлуките за кредитирање, инвестирање или управување со ризик ги носат машини, а не луѓе, можноста за грешки и за неконтролирано однесување на пазарот значително се зголемува.
Регулаторите посочуваат и на опасноста од концентрација на моќ кај мал број технолошки компании кои ги развиваат и снабдуваат овие системи. Доколку голем дел од банките користат слични или исти модели на вештачка интелигенција, последиците од евентуален пропуст би можеле да се пренесат низ целиот финансиски систем во многу краток рок.
Во тој контекст, се нагласува потребата од навремена и координирана регулатива, која ќе ги опфати и банките и добавувачите на технолошката инфраструктура. Стравот е дека доколку регулацијата доцни зад технолошкиот развој, надзорните институции ќе останат без ефективни алатки за справување со кризи предизвикани токму од системите што требало да ги заштитат.
Од друга страна, претставниците на финансискиот сектор тврдат дека вештачката интелигенција носи и значителни придобивки, меѓу кои подобро управување со ризик, побрза обработка на податоци и поточна детекција на измами. Сепак, и самите банки признаваат дека користењето на овие алатки бара строги внатрешни контроли и постојано следење на нивното однесување.
Регулаторите затоа инсистираат на воспоставување јасни стандарди за тестирање, верификација и одговорност при употребата на вештачка интелигенција во финансиите. Меѓу разгледуваните мерки се и барањата за поголема транспарентност на алгоритмите, задолжително известување за инциденти и механизми за брза реакција во случај на несакани последици.
Предупредувањата доаѓаат како потсетник дека технолошкиот напредок, колку и да е корисен, не смее да се развива побрзо од способноста на институциите да го разберат и да го контролираат. Без соодветна рамка, вештачката интелигенција наместо алатка за стабилност, може да стане фактор што ја поткопува довербата во банкарскиот систем и ја отвора вратата за нова финансиска криза.