Растот на економијата не ги подобрува платите — Светска банка открива каде заглавјува Западен Балкан

Западниот Балкан годинава ќе забележи економски раст од 3,1 отсто, но зад тие позитивни бројки се крие сериозен проблем — компаниите тешко се пробиваат и уште потешко опстојуваат на странските пазари, а граѓаните немаат доволно можности за поквалитетни и подобро платени работни места. Ова го покажува новиот есенски извештај на Светска банка, објавен денеска, според кој економиите во регионот стануваат поотпорни на надворешни кризи, но бирократијата, непредвидливите прописи и високите трговски трошоци продолжуваат да го ограничуваат нивниот развој.

Извештајот носи наслов „Од влез на пазарот до одржлив извоз“ (From Market Entry to Export Endurance) и опфаќа шест економии на Западен Балкан. Според прогнозите во него, регионот ќе оствари раст од 3,1 отсто оваа година, по проценетите 2,6 отсто во 2025 година, а за 2027 и 2028 година се предвидува раст од по 3,4 отсто. Сепак, Светска банка предупредува дека економската отпорност сама по себе не е доволна за приближување на животниот стандард до европскиот.

Главното прашање што го поставува извештајот е дали растот што се бележи во статистичките извештаи создава нови производствени капацитети, продуктивни компании и работни места што обезбедуваат повисоки приходи. Токму тука, според Светска банка, се крие слабоста на регионот — бројките растат, но тоа не се прелева автоматски во подобри плати и поквалитетни работни места.

За Македонија, Светска банка прогнозира економски раст од 3,2 отсто во 2026 година, што е малку над регионалната стапка од 3,1 отсто. Според националниот економски преглед, растот е поддржан од приватната потрошувачка, инвестициите во инфраструктурата и зголемените плати. Но, ваквата структура на растот отвора важно прашање: колкав дел од економското проширување доаѓа од поголема продуктивност и посилен извоз, а колкав од потрошувачката и инвестициите што не мора трајно да ја зајакнат конкурентноста на економијата.

Според извештајот, клучниот предизвик за компаниите во регионот не е само влезот на странските пазари, туку опстојувањето на нив. Фирмите тешко се пробиваат преку границите, а уште потешко остануваат таму подолг период, што го ограничува растот на извозот и, со тоа, создавањето на подобро платени работни места. Бирократијата, непредвидливите прописи и високите трговски трошоци се наведени како главни пречки што продолжуваат да го ограничуваат развојот на шесте економии.

Светска банка во извештајот заклучува дека економската отпорност што регионот ја покажал во изминатите години е позитивен знак, но дека таа не е доволна за приближување на животниот стандард до европскиот. За да се постигне тоа, растот треба да создава нови производствени капацитети, продуктивни компании и работни места со повисоки приходи, а не да се потпира само на потрошувачка и инвестиции што не мора трајно да ја зајакнат економијата.