Растот на цените на становите во Скопје надминува 13 проценти додека Европа излегува на протести

Скапото домување станува една од најголемите социјални и политички теми во Европа. Растот на цените на становите и високите кирии предизвикуваат незадоволство кај граѓаните, кои сè потешко успеваат да обезбедат сопствен дом или да најдат прифатливо сместување во градовите каде што работат. Додека илјадници граѓани протестираат во Португалија и Шпанија, цените на становите во Скопје бележат годишен раст од над 13 проценти, што отвора прашање дали македонските партии ќе понудат конкретни решенија за младите и семејствата.

Илјадници граѓани во Португалија во саботата, на 10 октомври, излегоа на улиците во Лисабон и Порто, барајќи мерки против скапото домување и растечките трошоци за живот. Протести се одржаа и во Авеиро и Брага, во организација на граѓанската платформа „Não dá mais para viver assim“, што во превод значи „Не може повеќе да се живее вака“. „Со оваа плата не може да се живее“ и „Сакам да се иселам од кај родителите пред да наполнам 50 години“ беа дел од пораките на транспарентите. Демонстрантите предупредуваат дека високите кирии ги принудуваат младите да останат во семејните домови или да бараат сместување далеку од местата каде што работат.

Зад незадоволството стојат и конкретни економски показатели. Според податоците на Евростат, цените на станбените недвижности во Португалија во вториот квартал од 2026 година пораснале за 16,5 проценти во споредба со истиот период лани. За споредба, просечниот раст во Европската Унија изнесувал 4,7 проценти. По Португалија следуваат Бугарија со раст од 15,5 проценти и Литванија со 14,3 проценти.

Организаторите на протестите бараат мерки за достапно домување, контрола на цените на основните производи и горивата, како и оданочување на екстрапрофитите на големите компании во банкарскиот, енергетскиот и трговскиот сектор. Паралелно со протестите, во Португалија се отвора и политичка битка за иднината на пазарот за изнајмување. Според Ројтерс, парламентот на 30 септември во прво читање одобрил спорна реформа што предвидува побрзи постапки за иселување станари и укинување на ограничувањата за кириите кај новите договори. Владата очекува промените да ги поттикнат сопствениците да понудат повеќе станови за изнајмување, додека здруженијата на станари предупредуваат на можните последици за луѓето што веќе се соочуваат со високи трошоци.

Слична состојба има и во Шпанија, каде домувањето се најде во центарот на политичката борба. Европскиот бран на незадоволство поради недостапните станови и кирии ја отсликува длабоката криза на пазарот на недвижности, која не ги заобиколува ниту земјите од регионот. Македонија не е исклучок — со годишен раст на цените на становите во Скопје од над 13 проценти, прашањето за достапно домување за младите и семејствата станува сè поитно. Останува да се види дали домашните политички партии ќе излезат со конкретни мерки или ќе останат на декларативни ветувања, додека граѓаните во европските метрополи веќе излегуваат на улиците барајќи одговорност.