Прв стан со 10 отсто учество: олеснување за младите, но и поголем долг
Автор: Редакција на FinPortal.mk ·
Народната банка воведува нова кредитна политика која на граѓаните што го купуваат својот прв дом им овозможува да добијат станбен кредит со учество од само 10 отсто, наместо досегашните 25 отсто сопствени средства. Мерката е наменета пред сè за младите семејства и за оние што со години живеат под кирија и тешко успеваат да заштедат доволно пари за купување недвижност. Разликата во почетниот влог е значајна, но економската пресметка покажува дека она што се намалува на стартот на кредитот, се зголемува во неговата отплата. Помалото учество при купување на прв стан значи поголем износ на кредитот, повеќе камати и подолгорочна финансиска обврска за домаќинството. Иако на прв поглед новата кредитна политика изгледа како важен чекор за решавање на станбеното прашање, исплатливоста на овие мерки зависи од нешто многу поважно од висината на учеството — од цената на станот, каматната стапка и приходите на домаќинството. Токму затоа прашањето дали помалото учество навистина значи подостапен дом останува отворено, особено кога цените на недвижностите во Скопје и натаму растат, а кредитите се отплаќаат со децении. Истовремено, Народната банка најавува ново ограничување за купувачите на втор и секој нареден стан. Од 1 декември 2026 година, максималниот рок за отплата на овие станбени кредити ќе се намали од 30 на 25 години, додека за прво живеалиште останува можноста за отплата до 30 години. Со оваа мерка централната банка сака да го намали ризикот од прекумерно задолжување и да им даде предност на оние што решаваат основно станбено прашање, наместо на купувачите што инвестираат во дополнителни недвижности. Економската пресметка покажува дека мерката може да им помогне на младите семејства побрзо да купат стан, но истовремено може да ги задолжи на поголеми износи и да создаде дополнителна побарувачка на веќе скапиот пазар. Така, додека едни гледаат поволност во полесниот пат до сопствен дом, други предупредуваат дека постои ризик од нова стапица за граѓаните — поголем долг што