Прв стан со 10 отсто учество: олеснување или подолг долг за младите?
Автор: Редакција на FinPortal.mk ·
Новите правила на Народната банка со кои учеството за купување прв стан се намалува на 10 проценти на прв поглед изгледаат како добра вест за младите во Македонија. Но, отвораат и низа прашања: дали тоа навистина значи дека младите полесно ќе дојдат до сопствен дом или само дека ќе можат порано да се задолжат на 30 години? Цените на недвижностите растат, кириите стануваат сè поголем товар, а заштедата за учество во станбен кредит за многумина изгледа како невозможна мисија. За многумина во дваесеттите и триесеттите години, купувањето стан е еден од најголемите животни предизвици. Дури и кога имаат редовна работа, младите тешко успеваат истовремено да плаќаат кирија, да ги покриваат секојдневните трошоци и да штедат за сопствен дом. Новите услови за станбено кредитирање треба да го олеснат токму овој проблем. Наместо досегашните 25 проценти, за купување прв стан учеството може да изнесува само 10 проценти, доколку кредитокорисникот ги исполнува банкарските услови. Разликата е највидлива на конкретен пример. За стан од 100.000 евра, со досегашното учество од 25 проценти, младиот купувач треба однапред да обезбеди 25.000 евра. Со новите правила, потребни се 10.000 евра. Разликата од 15.000 евра изгледа како огромно олеснување, особено за млад човек кој штотуку започнал кариера или за пар кој сака да го реши станбеното прашање. Но има и друга страна. Со помалото учество се зголемува износот што треба да се позајми од банката, а со тоа и вкупната камата што ќе се плати во следните три децении. За стан од 100.000 евра, со учество од 10 проценти и кредит од 90.000 евра на 30 години, при илустративна фиксна годишна камата од 3 проценти, месечната рата би изнесувала околу 379 евра. Тоа се 379 евра секој месец, во следните 360 месеци. Додека банките го олеснуваат пристапот до кредитите, цените на недвижностите продолжуваат да растат. Според податоците на Народната банка, притисокот врз буџетите на младите семејства не стивнува, а кириите дополнително го отежнуваат патот кон с