Прв часовник за колекција: уживање пред инвестиција, велат експертите

Иако паметните телефони и носливите уреди точно го покажуваат времето, многу луѓе сè уште претпочитаат традиционални часовници — поради практичноста, естетиката или вреднувањето на добро изработен аналоген механизам. Според податоците на Statista, глобалниот пазар на часовници надминува 135 милијарди долари, со годишни проекции за раст над 5,6 отсто. Часовникот може да биде статусен симбол или моден детал, но е и популарен предмет за колекционери.

За почетниците, сепак, колекционерството најдобро е да се третира како хоби. Повеќето часовници губат вредност, а оние што ја зголемуваат тешко се препознаваат и купуваат по малопродажна цена. Чарлс Тијан, основач и директор на WatchCharts, платформа што ги следи цените на половните часовници, објаснува дека е можно да се заработи од купување и продавање часовници, но дека колекционерите тешко можат да ги надминат традиционалните инвестиции како индексот S&P 500 на долг рок. „Не би влегол во колекционерство на часовници чисто од финансиска перспектива“, изјави Тијан.

Мaјк Џонсон, основач на WatchPatrol, сајт што собира податоци за секундарниот пазар на часовници, е уште појасен: „Како колекционер и љубител на часовници би очекувале да кажам дека часовниците се одлична инвестиција, но главно не се. Мнозинството часовници губат вредност и тешко е да се каже кои нови референци ќе станат модерна класика.“ Во индексот на WatchCharts во изминатата година, квалитетни часовници како Breitling Superocean 42 и Panerai Luminor GMT забележаа значителен пад на вредноста. „Тоа се одлични часовници со цени што се намалуваат, и тоа е нормалниот случај, не исклучокот“, додаде Џонсон.

Сепак, постојат исклучоци. Во ретки случаи, часовникот може драматично да поскапи. Ролекс Дејтона што го поседувал актерот Пол Њуман, чија малопродажна цена во 1972 година изнесувала само 210 долари, во 2017 година на аукција бил продаден за тогаш рекордни 17,8 милиона долари. Тијан потсетува дека Ролекс Субимаринер — нуркачки часовник со почетна малопродажна цена од околу 10.000 долари — ја тројно зголемил вредноста на секундарниот пазар од 2010 година до врвот во 2022 година, за време на бумот на колекционерски предмети во ковид-периодот.

Што ги прави часовниците посакувани? Според Шон Маковски, менаџер на луксузниот оддел во Max Pawn, заложна куќа од Лас Вегас, најзначаен фактор е репутацијата на брендот, но важни се и реткоста, местото на производство и документираната историја на сопственост. „Ограничените изданија, повлечените модели или часовниците поврзани со значајни настани привлекуваат колекционери“, додаде тој. Брендовите што експертите најчесто ги наведуваат како оние што ја задржуваат или зголемуваат вредноста се Ролекс, Audemars Piguet и Patek Philippe, со почетни цени на новите модели од 6.200, 11.300 и 18.000 долари соодветно. Купувачите на половни часовници треба да ги проверат состојбата, оригиналноста, документацијата, историјата на сервисирање, репутацијата на продавачот и автентичноста — сето тоа значително влијае на вредноста и ризикот.