Просечната македонска плата достигна 789 евра, но се уште е далеку под регионалниот просек
Просечната месечна нето-плата во Македонија достигна 48.499 денари, односно околу 789 евра, според најновиот податок на Државниот завод за статистика. Во однос на истиот период претходната година, платата е повисока за околу 7,1 отсто, што покажува продолжување на номиналниот раст на заработувачката. Сепак, кога оваа бројка ќе се стави покрај платите во останатите балкански држави, сликата станува значително посложена и отвора повторно прашањето каде се наоѓа земјата во однос на регионот.
На врвот од споредливите податоци во регионот е Словенија, каде просечната нето-плата за јули 2026 година изнесувала 1.695 евра, според словенечкиот статистички завод. Тоа е повеќе од двојно од македонската просечна плата. Во однос на Македонија, разликата е околу 906 евра месечно, што ја прави Словенија најоддалечената точка во споредбата.
Во Хрватска, последниот официјален месечен податок што е достапен во споредливата серија е за јуни, кога просечната нето-плата изнесувала 1.555 евра. Хрватската статистика објавува и дека просекот за првата половина од 2026 година бил 1.542 евра. Тоа значи дека македонската плата е речиси 800 евра пониска од хрватската, што е една од најголемите разлики во регионот и го потврдува насловот на оваа анализа.
Црна Гора во јули имала просечна нето-плата од 1.037 евра, покажуваат податоците на MONSTAT. Во Србија, просечната нето-заработувачка за јуни изнесувала 120.401 динар, што е приближно 1.025 евра. Официјалната статистика истовремено покажува дека медијалната плата била 94.281 динар, што е важен податок бидејќи половина од вработените примиле до тој износ. Оваа разлика меѓу просечната и медијалната плата укажува на нерамномерна распределба на приходите во српската економија.
Босна и Херцеговина во јуни имала просечна нето-плата од околу 1.706 КМ, односно приближно 872 евра. Со тоа и таа е над македонското ниво од околу 789 евра. Интересна е и Бугарија. Таму официјалната статистика во моментов објавува просечна бруто плата од 1.421 евро за јуни, односно 1.444 евра како просек за второто тримесечје. Бидејќи ова е бруто износ, не е коректно директно да се споредува со нето-платите во останатите земји, но и овој податок покажува дека Бугарија има значително повисоко ниво на заработувачка од македонското.
Податоците за Македонија доаѓаат во момент кога номиналниот раст на платите продолжува, но тоа не значи дека земјата успева да го намали јазот со соседите. Иако растот од 7,1 отсто е солиден, кога ќе се спореди со апсолутните износи во Словенија, Хрватска, Црна Гора, Србија и Босна и Херцеговина, јасно е дека Македонија останува на дното од регионалната скала. Разликата од речиси 800 евра во однос на Хрватска и над 900 евра во однос на Словенија покажува колку е голем патот што треба да се помине за да се достигне регионалниот просек.
Оваа споредба е особено важна во контекст на секојдневниот живот на граѓаните, бидејќи просечната плата не е само статистичка бројка, туку одраз на куповната моќ и стандардот на живеење. Со оглед на тоа што Македонија е земја кандидат за членство во Европската Унија, податоците за платите често се користат како показател за економската конвергенција со останатите европски земји. Сепак, засега бројките покажуваат дека конвергенцијата останува бавен процес и дека разликите во регионот не само што не се намалуваат, туку во некои случаи дури и се продлабочуваат.
Од друга страна, треба да се има предвид дека статистичките податоци за различните земји не се секогаш целосно споредливи поради различни методологии, различни периоди на објавување и различни начини на пресметка. Додека некои земји објавуваат податоци за јуни, други објавуваат за јули, а некои објавуваат и тримесечни просеци. Ова ја прави директната споредба уште посложена, но генералната слика за позицијата на Македонија во регионот останува јасна.
Заклучокот што произлегува од овие податоци е дека и покрај номиналниот раст, македонската плата с still останува значително пониска од онаа во сите споредливи земји во регионот. Разликата од речиси 800 евра со Хрватска и над 900 евра со Словенија е показател дека економската политика насочена кон зголемување на платите и подобрување на стандардот на граѓаните останува еден од најголемите предизвици за земјата во наредниот период.