Приносите на американските државни обврзници скокнаа — што значи тоа за потрошувачите и економијата — 23.9.2026
Приносите на американските државни обврзници нагло пораснаа во средата, што според CNBC сигнализира потенцијално пошироко влијание врз американската економија, особено врз потрошувачите. Стапките долж целата крива достигнаа нивоа невидени со години, со импликации и за долгорочните и за краткорочните трошоци за задолжување. Овие движења се случија во услови на засилени очекувања дека Федералните резерви ќе одобрат уште едно зголемување на каматната стапка во октомври.
Приносите реагираа со скок поголем од кој било во последните речиси година и пол, односно од април 2025 година, кога претседателот Доналд Трамп првпат објави таканаречените реципрочни царини кон трговските партнери на САД. Неодамнешните напори за пазарна ликвидност што ги промовираше министерот за финансии Скот Бесент досега немаа ефект, бидејќи стапките продолжија да растат и покрај засилените напори за откуп на долгорочен долг. Приносот на десетгодишната обврзница, репер за хипотеките и другото долгорочно задолжување, достигна 5,125 отсто — ниво невидено од пред глобалната финансиска криза. Двегодишната обврзница, која вообичаено реагира на очекувањата за каматните стапки на Фед, се искачи за повеќе од 13 базни поени над 4,9 отсто, додека трговците ја вградуваа во цените силната веројатност дека централната банка по минатата недела ќе следи со уште едно зголемување во октомври. Еден базен поен изнесува 0,01 отсто, а приносите се движат обратно од цените.
Ваквите движења вообичаено навестуваат повисоки стапки на задолжување што ја погодуваат американската економија таму каде што боли најмногу — потрошувачите, кои создаваат речиси 70 отсто од целокупната економска активност и држат вкупно околу 19 трилиони долари долг. Иако штедачите ќе имаат корист од постепено повисоки стапки на банкарските сметки, тоа веројатно нема да ја надомести болката што ќе ја почувствуваат на други места, изјави Ден Норт, виш економист во Allianz Trade North America. „Потрошувачот е најважниот дел од економијата“, рече Норт. „Тие преминуваат од многу мали приноси на штедењето кон сè уште малку поголеми мали приноси на штедењето. Затоа не мислам дека тоа сè уште толку им помага на потрошувачите. Но, сигурно го уништува домувањето и влијае на сите тие лични потрошувачки кредити, кредитни картички и така натаму.
Каматната стапка на обичните штедни сметки изнесува околу 0,37 отсто и умерено опаѓа откако Фед спроведе три намалувања од четврт поен кон крајот на 2025 година, според податоците на FDIC. Стапките за хипотеки, пак, имаат сосема поинаква траекторија и веројатно ќе продолжат да растат. Типичната 30-годишна хипотека сега изнесува 7,26 отсто, што е пораст од повеќе од четврт процентен поен во само последните неколку недели и речиси цел поен во текот на изминатата година, според Mortgage News Daily. Каматните стапки на кредитните картички беа релативно стабилни изминатите неколку години, но веројатно нема да останат такви ако се задржат актуелните тенденции. Кога Фед ги зголемува стапките, тоа директно се пренесува врз основната стапка, која се користи како основа за кредити со променлива стапка и неодамна изнесуваше 7 отсто, откако порасна за четврт поен по минатонеделниот потег на Фед. Земени заедно, факторите го прават задолжувањето поскапо за потрошувачите и помала е веројатноста тие да бараат кредити што ја поттикнуваат активната потрошувачка во економијата вредна 32 трилиони долари. „Ако некому му е потешко да купи автомобил, тогаш има помала побарувачка за автомобили и помала побарувачка за автомобилски работници, и економијата забавува. Тоа е некаква основна економија, но така функционира“, рече Норт. Има и извесни позитивни страни од повисоките стапки. Освен користа за штедачите, можат да имаат полза и банките, чиј модел се заснова на низа фактори што можат да бидат поволни во време на повисоки стапки — од тоа колку можат да наплатат на заемобарателите, преку маржата што ја заработуваат, до можноста за подобар принос на готовината. Сепак, дури и банкарските акции во средата главно беа пониски, додека приносите драматично растеа.